Branża motoryzacyjna stoi przed ogromnym wyzwaniem związanym z redukcją emisji gazów cieplarnianych i śladu węglowego. Choć wiele uwagi poświęca się emisjom z użytkowania pojazdów, coraz większe znaczenie zyskuje analiza śladu węglowego poszczególnych komponentów i procesu produkcji samochodów.
Główne źródła emisji w produkcji samochodów
Produkcja samochodów odpowiada za znaczącą część całkowitego śladu węglowego pojazdu w cyklu jego życia. Szacuje się, że około 10% emisji CO2 związanych z samochodem powstaje podczas jego produkcji. Głównymi źródłami emisji są:
Ślad węglowy kluczowych komponentów
Nadwozie i konstrukcja
Stal i aluminium używane do produkcji nadwozia i konstrukcji samochodu mają znaczący udział w śladzie węglowym. Produkcja stali jest bardzo energochłonna i odpowiada za około 75% emisji związanych z wytwarzaniem nadwozia. Zastosowanie aluminium może obniżyć masę pojazdu, ale jego produkcja również wiąże się z wysokimi emisjami.
Baterie
W przypadku samochodów elektrycznych, produkcja baterii stanowi istotne źródło emisji. Szacuje się, że wytworzenie baterii odpowiada za 43% całkowitych emisji związanych z produkcją pojazdu elektrycznego. Dlatego tak ważne jest rozwijanie technologii niskoemisyjnej produkcji baterii.
Opony i elementy gumowe
Produkcja opon i innych elementów gumowych również przyczynia się do śladu węglowego samochodu. Wytwarzanie gumy syntetycznej i naturalnej oraz procesy produkcyjne generują znaczące emisje.
Elektronika i systemy elektryczne
Rosnąca ilość elektroniki w nowoczesnych samochodach zwiększa ich funkcjonalność, ale jednocześnie przyczynia się do wzrostu śladu węglowego. Produkcja półprzewodników i obwodów drukowanych jest energochłonna i wymaga zastosowania rzadkich metali.
Strategie redukcji śladu węglowego
Branża motoryzacyjna podejmuje różne działania mające na celu zmniejszenie śladu węglowego komponentów:
- Wykorzystanie materiałów niskoemisyjnych: Stosowanie stali i aluminium produkowanych przy użyciu energii odnawialnej może znacząco obniżyć emisje.
- Optymalizacja procesów produkcyjnych: Wdrażanie efektywnych energetycznie technologii i procesów w fabrykach.
- Recykling i gospodarka obiegu zamkniętego: Zwiększenie wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu, szczególnie w przypadku metali i tworzyw sztucznych.
- Lokalizacja łańcucha dostaw: Skrócenie tras transportu surowców i komponentów.
- Innowacje materiałowe: Rozwój nowych, lekkich materiałów o niższym śladzie węglowym, np. kompozytów.
- Ekodesign: Projektowanie pojazdów z myślą o łatwiejszym recyklingu i dłuższej żywotności komponentów.
Regulacje prawne i cele redukcji emisji
Unia Europejska wprowadza coraz bardziej rygorystyczne normy emisji CO2 dla pojazdów, co ma bezpośredni wpływ na producentów samochodów i komponentów:
- Rozporządzenie (UE) 2019/631: Ustanawia normy emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i lekkich pojazdów użytkowych. Cele redukcji emisji:
- Do 2030 roku: 55% redukcji dla samochodów osobowych i 50% dla lekkich pojazdów użytkowych w porównaniu do poziomów z 2021 roku.
- Od 2035 roku: 100% redukcji emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i lekkich pojazdów użytkowych.
- Rozporządzenie (UE) 2023/142: Dotyczy norm emisji CO2 dla pojazdów ciężkich. Kluczowe cele:
- 45% redukcji emisji od 2030 roku dla średnich samochodów ciężarowych i autokarów.
- 65% redukcji od 2035 roku.
- 90% redukcji od 2040 roku.
- Całkowita bezemisyjność autobusów miejskich do 2035 roku.
- Dyrektywa Clean Air For Europe (CAFE): Określa limity emisji CO2 dla nowych samochodów. Od stycznia 2025 roku wprowadza nowe regulacje emisyjne, co może wpłynąć na wzrost cen pojazdów.
Przykłady działań producentów
- BMW Group: Firma ogłosiła plan redukcji emisji o ponad 200 milionów ton CO2 do 2030 roku. Obejmuje to m.in. zmniejszenie śladu węglowego akumulatorów wysokonapięciowych o ponad połowę w porównaniu z obecną technologią.
- Toyota: Firma opracowała kalkulację, według której wysokość kary za przekroczenie emisji o 10,4 g/km może wynieść ponad 4 tysiące złotych na samochód.
- Producenci ogniw akumulatorowych: Przechodzą na wykorzystanie zielonej energii elektrycznej w procesie produkcji, co znacząco obniża ślad węglowy baterii.
Wyzwania i perspektywy
Redukcja śladu węglowego komponentów samochodowych wymaga kompleksowego podejścia i współpracy całego łańcucha dostaw. Producenci samochodów coraz częściej wymagają od dostawców raportowania i obniżania emisji związanych z dostarczanymi komponentami.
Przejście na pojazdy elektryczne, choć korzystne z punktu widzenia emisji w fazie użytkowania, stawia nowe wyzwania związane z produkcją baterii. Rozwój technologii recyklingu baterii i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w ich produkcji będą kluczowe dla dalszej redukcji śladu węglowego.
Branża motoryzacyjna stoi przed koniecznością głębokiej transformacji w kierunku zrównoważonej produkcji. Wymaga to inwestycji w nowe technologie, zmiany procesów i modeli biznesowych oraz ścisłej współpracy między producentami, dostawcami i instytucjami badawczymi. Tylko takie kompleksowe podejście pozwoli na znaczące obniżenie śladu węglowego samochodów w całym cyklu ich życia.
Najczęściej zadawane pytania
Co składa się na ślad węglowy komponentu samochodowego?
Przede wszystkim produkcja materiałów (stal, aluminium, tworzywa, elektronika), energia w procesach przetwórczych, transport oraz — dla komponentów wpływających na zużycie paliwa lub energii — faza użytkowania. Ocena cyklu życia pokazuje, gdzie leży największy wpływ danego komponentu.
Czy EPD ma sens dla części samochodowej?
Tak, zwłaszcza gdy producent dostarcza do OEM wymagających dokumentacji środowiskowej lub chce wyróżnić komponent o niższym śladzie. EPD lub CFP daje zweryfikowane, porównywalne dane zamiast szacunków, które OEM często odrzucają.
Czym ślad węglowy komponentu różni się od śladu całego pojazdu?
Komponent to fragment układanki — pojazd sumuje ślady wszystkich części, montażu, fazy użytkowania (paliwo lub energia) i końca życia. Dlatego OEM zbiera dane od dostawców: bez wiarygodnych śladów komponentów nie da się rzetelnie policzyć śladu pojazdu.