W marcu 2026 roku udostępniono zaktualizowaną normę EN 15978:2026, która zastępuje wydanie z 2011 roku i na nowo definiuje metodę oceny środowiskowej budynków w całym cyklu życia. To dokument, według którego oblicza się współczynnik globalnego ocieplenia (GWP) budynku — wskaźnik wymagany przez dyrektywę EPBD. Poniżej wyjaśniamy, co wprowadza rewizja i co oznacza dla producentów wyrobów budowlanych oraz urządzeń.
Czym jest EN 15978 i dlaczego jest kluczowa
EN 15978 to europejska norma opracowana przez komitet techniczny CEN/TC 350 „Sustainability of construction works” (sekretariat: AFNOR). Określa ona zharmonizowaną metodę oceny efektów środowiskowych budynku opartą na ocenie cyklu życia (LCA). Norma ustala granice systemu, zasady obliczeń, wskaźniki środowiskowe, wymagania dotyczące danych oraz zasady raportowania wyników. Zgodnie z komunikatem CEN-CENELEC obejmuje budynki nowe, istniejące oraz projekty renowacji.
EN 15978 działa na „poziomie budynku” i korzysta z danych „poziomu wyrobu” — czyli z deklaracji środowiskowych produktu (EPD) sporządzanych według normy EN 15804+A2. To powiązanie sprawia, że jakość bilansu budynku zależy bezpośrednio od dostępności EPD dla zastosowanych wyrobów i urządzeń.
Co nowego w wersji 2026
W porównaniu z wydaniem EN 15978:2011 rewizja z 2026 roku, zgodnie z oficjalnym komunikatem CEN-CENELEC, wprowadza między innymi:
- ujednolicone podejście do oceny dla budynków nowych, istniejących oraz renowacji;
- wymagania informacyjne dla projektowania pod kątem obiegu zamkniętego (design for circularity) jako cechy technicznej wspierającej efektywność środowiskową;
- konsolidację danych pochodzących z deklaracji EPD i ich modułów informacyjnych (EN 15804:2012+A2:2019) wraz z pozostałymi niezbędnymi danymi wykorzystywanymi w ocenie;
- spójne granice systemu, zasady obliczeń i wskaźniki, zapewniające przejrzyste i porównywalne oceny oparte na zweryfikowanych źródłach danych.
Harmonogram wdrożenia
| Etap | Data |
|---|
| Ratyfikacja (DOR) | 24 listopada 2025 |
| Udostępnienie (DAV) | 25 marca 2026 |
| Publikacja krajowa (DOP) | 30 września 2026 |
| Wycofanie EN 15978:2011 (DOW) | 31 marca 2028 |
Oznacza to, że wydanie EN 15978:2026 jest już dostępne, a poprzednia wersja z 2011 roku zostanie wycofana do 31 marca 2028 — dokładnie w okresie, w którym zaczyna obowiązywać wymóg ujawniania GWP budynku wynikający z dyrektywy EPBD.
EN 15978 a deklaracje EPD
Bilans środowiskowy budynku według EN 15978 nie powstaje od zera — agreguje dane środowiskowe poszczególnych wyrobów. Dane te dostarczane są w formacie EN 15804+A2, czyli w postaci deklaracji EPD. Im więcej zastosowanych wyrobów i urządzeń posiada własne EPD, tym dokładniejszy i bardziej obronny jest wynik dla całego budynku. Więcej o tym, jak dane z EPD wchodzą do obliczeń, opisaliśmy we wpisie Ślad węglowy budynku — jak EPD wchodzi do obliczeń LCA.
EN 15978 a obowiązek wynikający z EPBD
Znowelizowana dyrektywa EPBD (2024/1275) wprowadza obowiązek obliczania i ujawniania współczynnika GWP w całym cyklu życia budynku — od 2028 roku dla budynków o powierzchni użytkowej powyżej 1000 m², a od 2030 roku dla wszystkich nowych budynków. Metodą obliczeniową jest właśnie EN 15978, stosowana w ramach europejskich wskaźników Level(s). Szczegóły harmonogramu i wymagań znajdują się we wpisie Dyrektywa EPBD dla zrównoważonego rozwoju w budownictwie.
Co to oznacza dla producentów wyrobów i urządzeń
Ponieważ EN 15978 czerpie dane z EPD, producent wyrobu lub urządzenia bez deklaracji środowiskowej zostanie w bilansie budynku ujęty na podstawie wartości domyślnych z baz tła — zwykle zawyżonych — albo pominięty w specyfikacji. Dotyczy to także producentów technicznych systemów budynku, takich jak wentylacja, ogrzewanie czy klimatyzacja. Ścieżkę dla tej grupy opisaliśmy na stronie EPD dla producentów urządzeń a obowiązek EPBD 2028.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się EN 15978 od EN 15804?
EN 15804+A2 określa zasady sporządzania deklaracji środowiskowej pojedynczego wyrobu (poziom wyrobu). EN 15978 określa metodę oceny środowiskowej całego budynku (poziom budynku), który wykorzystuje dane z EPD wyrobów jako dane wejściowe.
Czy EN 15978:2026 jest obowiązkowa?
Norma sama w sobie nie jest aktem prawnym, ale stanowi metodę odniesienia dla obliczeń wymaganych przez dyrektywę EPBD. Wydanie z 2011 roku jest wycofywane do 31 marca 2028, a wersja 2026 staje się aktualnym dokumentem odniesienia dla oceny środowiskowej budynków.
Skąd projektant bierze dane do obliczeń według EN 15978?
Z deklaracji środowiskowych produktu (EPD) sporządzonych zgodnie z EN 15804+A2 dla zastosowanych wyrobów i urządzeń, uzupełnionych o pozostałe niezbędne dane dotyczące budynku.
Źródła
- EN 15978:2026 — Sustainability of construction works — Assessment of environmental performance of buildings — Requirements and guidance (CEN/TC 350)
- EN 15804:2012+A2:2019 — Sustainability of construction works — Environmental product declarations — Core rules for the product category of construction products
- Dyrektywa (UE) 2024/1275 (EPBD)