Rodzaje EPD: EPD Deklaracje Środowiskowe Wyrobów to standaryzowane dokumenty dostarczające przejrzystych i porównywalnych informacji o wpływie produktów na środowisko przez cały ich cykl życia. Europejska norma EN 15941:2024, „Zrównoważoność prac budowlanych – Jakość danych do oceny środowiskowej produktów i prac budowlanych – Wybór i wykorzystanie danych”, oferuje kompleksowe ramy do tworzenia i wykorzystania EPD. Norma ta klasyfikuje EPD na kilka rodzajów w zależności od ich zakresu i specyfiki.
Rodzaje EPD są zgodne z programem EPD Polska, operatora programu Multicert Sp sp z o.o.
Rodzaje EPD
1. EPD Specyficzna dla Producenta
| Typ EPD | Opis | Przykład |
|---|
| 1A. Specyficzny Produkt z Jednej Fabryki | Obejmuje specyficzny produkt produkowany w jednej fabryce. | EPD dla konkretnego typu mieszanki betonu produkowanej w jednej wytwórni betonu towarowego. |
| 1B. Specyficzny Produkt z Wielu Fabryk | Obejmuje specyficzny produkt jako średnią z kilku fabryk tego samego producenta. | EPD dla konkretnej mieszanki betonu produkowanej w różnych fabrykach tego samego producenta. |
| 1C. Średni Produkt z Jednej Fabryki | Dostarcza średnią dla grupy produktów produkowanych w jednej fabryce. | Średnia EPD dla różnych mieszanek betonowych produkowanych w jednej fabryce. |
| 1D. Średni Produkt z Wielu Fabryk | Reprezentuje średni produkt produkowany w kilku fabrykach. | Średnia mieszanka betonowa produkowana w różnych fabrykach tego samego producenta. |
| 1E. Typowy Produkt Reprezentatywny z Jednej Fabryki | Deklaruje wpływ na środowisko typowego produktu reprezentatywnego dla grupy produktów z jednej fabryki. | EPD dla typowego typu cegły produkowanej w jednej fabryce, używanej jako reprezentatywna dla całej produkcji tej fabryki. |
| 1F. Typowy Produkt Reprezentatywny z Wielu Fabryk | Typowy produkt reprezentatywny pochodzi z kilku fabryk produkcyjnych. | EPD dla typowego rodzaju cementu produkowanego w wielu fabrykach tego samego producenta, reprezentatywna dla całej produkcji tego cementu. |
2. EPD od Więcej niż Jednego Producenta
| Typ EPD | Opis | Przykład |
|---|
| 2A. Specyficzny Produkt z Fabryk Wielu Producentów | Dostarcza średnią dla specyficznego produktu od kilku producentów. | EPD dla produktu izolacyjnego z polistyrenu ekstrudowanego produkowanego przez wielu producentów. |
| 2B. Średni Produkt z Fabryk Wielu Producentów | Obejmuje średni produkt od różnych producentów. | EPD dla materiału izolacyjnego o różnych gęstościach, średnia dla produktów od wielu producentów. |
| 2C. Typowy Produkt Reprezentatywny od Wielu Producentów | Reprezentuje typowy produkt z grupy produktów, wybrany i uzasadniony przez wielu producentów lub stowarzyszenie branżowe. | EPD dla typowego rodzaju cegły produkowanej przez różnych producentów, używanej jako reprezentatywna dla całej branży |
3. EPD Najgorszego Przypadku
| Typ EPD | Opis | Przykład |
|---|
| Produkt z Najwyższym Wpływem | EPD deklarująca wskaźniki środowiskowe o najwyższym wpływie dla wszystkich modułów z wyjątkiem Modułu D. | Ten typ EPD jest zazwyczaj używany tylko dla produktów o minimalnym wpływie na poziomie budynku, np. kleje. Dla Modułu D, EPD najgorszego przypadku deklarują najmniejsze korzyści i najwyższe obciążenie spośród wszystkich modelowanych produktów i producentów, aby zapewnić, że jest to najgorszy przypadek |
Podsumowanie
Główne różnice między EPD dla produktów z jednego i wielu zakładów produkcyjnych dotyczą zakresu reprezentatywności i dokładności danych. EPD dla produktów z jednego zakładu są bardziej precyzyjne i dokładne dla konkretnego produktu, podczas gdy EPD dla produktów z wielu zakładów oferują szerszą reprezentatywność, obejmującą różne zakłady produkcyjne tego samego producenta. Wybór odpowiedniego typu EPD zależy od celu, dostępności danych oraz wymaganego poziomu szczegółowości i reprezentatywności.
Przykłady Typów EPD w Formie Studiów Przypadku
1. Deklaracje Specyficzne dla Producenta (1 producent)
1A. Deklaracja Specyficznego Produktu z Jednej Fabryki
- Przykład: Producent betonu towarowego „BetonMix” przygotowuje EPD dla konkretnej mieszanki betonowej produkowanej w jednej fabryce w Warszawie. Deklaracja obejmuje dane dotyczące zużycia surowców, energii oraz emisji z tej konkretnej lokalizacji.
1B. Deklaracja Specyficznego Produktu jako Średnia z Kilku Fabryk
- Przykład: Firma „BetonMix” przygotowuje EPD dla tej samej mieszanki betonowej, ale produkowanej w trzech różnych fabrykach w Polsce. Deklaracja obejmuje średnie wartości zużycia surowców, energii oraz emisji z tych trzech lokalizacji.
1C. Deklaracja Średniego Produktu z Jednej Fabryki
- Przykład: „BetonMix” przygotowuje EPD dla średniej mieszanki betonowej produkowanej w jednej fabryce w Warszawie, obejmującej różne typy betonu produkowane w tej lokalizacji.
1D. Deklaracja Średniego Produktu jako Średnia z Kilku Fabryk
- Przykład: „BetonMix” przygotowuje EPD dla średniej mieszanki betonowej produkowanej w kilku fabrykach w Polsce, obejmującej różne typy betonu produkowane w tych lokalizacjach.
1E. Deklaracja Typowego, Reprezentatywnego Produktu z Jednej Fabryki
- Przykład: „BetonMix” wybiera typowy produkt reprezentujący określoną grupę produktów (np. beton o określonej wytrzymałości) produkowany w jednej fabryce w Warszawie i przygotowuje EPD dla tego produktu jako reprezentatywnego dla całej grupy.
1F. Deklaracja Typowego, Reprezentatywnego Produktu jako Średnia z Kilku Fabryk
- Przykład: „BetonMix” wybiera typowy produkt reprezentujący określoną grupę produktów produkowanych w kilku fabrykach w Polsce i przygotowuje EPD dla tego produktu jako reprezentatywnego dla całej grupy.
2. Deklaracje od Więcej niż Jednego Producenta (więcej niż 1 producent)
2A. Deklaracja Specyficznego Produktu jako Średnia z Kilku Fabryk
- Przykład: Stowarzyszenie producentów izolacji „PoliStyren” przygotowuje EPD dla produktu izolacyjnego z polistyrenu ekstrudowanego jako średnia z fabryk kilku producentów w ramach stowarzyszenia.
2B. Deklaracja Średniego Produktu jako Średnia z Kilku Fabryk
- Przykład: Stowarzyszenie „PoliStyren” przygotowuje EPD dla średniego produktu izolacyjnego o różnych gęstościach, średnia z produktów wytwarzanych przez członków stowarzyszenia producentów izolacji.
2C. Deklaracja Typowego, Reprezentatywnego Produktu dla Grupy Produktów
- Przykład: Stowarzyszenie „PoliStyren” wybiera typowy produkt reprezentujący określoną grupę produktów i deklaruje jego wpływ środowiskowy jako reprezentatywny dla całej klasy produktów.
3. Deklaracje Najgorszego Przypadku
Produkt o Najwyższym Wpływie
- Przykład: Producent klejów „AdhesivePro” przygotowuje EPD deklarujące wskaźniki środowiskowe o najwyższym wpływie dla wszystkich modułów z wyjątkiem Modułu D, używane do reprezentowania dowolnego produktu w grupie produktów klejów.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie są rodzaje EPD?
Najważniejszy podział to deklaracje środowiskowe typu I (np. Ecolabel — znaki potwierdzające spełnienie kryteriów), typu II (twierdzenia własne producenta) i typu III (EPD — ilościowe deklaracje oparte na LCA i zweryfikowane niezależnie). W praktyce budowlanej, w certyfikacjach i przetargach chodzi niemal zawsze o EPD typu III zgodne z ISO 14025 i EN 15804+A2.
Czym różni się EPD specyficzne dla wyrobu od EPD branżowego?
EPD product-specific opisuje konkretny wyrób konkretnego producenta i opiera się na jego danych. EPD branżowe (industry-wide / sektorowe) reprezentuje uśredniony wyrób grupy producentów. Oba są zgodne z EN 15804+A2, ale deklaracje specyficzne są wyżej punktowane w certyfikacjach budynków i pozwalają wyróżnić się na tle średniej.
Co to jest EPD dla rodziny wyrobów?
To deklaracja obejmująca grupę podobnych wyrobów (np. różne wymiary lub warianty tego samego produktu), opracowana na podstawie wyrobu reprezentatywnego lub zakresu wartości. Pozwala obniżyć koszt w porównaniu z osobnym EPD dla każdej pozycji, o ile c-PCR i reguły programu na to pozwalają.