EPD POLSKA LOGO
  • O EPD
    • Co to jest EPD
    • Ekoetykiety (ISO 14024)
    • Oświadczenia własne (ISO 14021)
      • Weryfikacja certyfikatów
      • Certyfikat ECV
      • Program ECV
    • Deklaracje EPD (ISO 14025)
      • Rodzaje EPD
    • SPD- Social EPD
    • EPD+
      • EPD+ dla betonu — cennik
      • EPD+ | Extended Assurance
      • EPD+ |CPR 3+ Ready
      • EPD+ | CPR 3+ Extended Assurance
    • EPD dla urządzeń (EPBD 2028)
    • Opracowanie EPD
      • PCR — reguły kategorii produktu dla EPD
      • Analiza LCA
      • LCCA Life Cycle Cost Analysis
  • Certyfikacja EPD
    • Certyfikacja LCA
    • Certyfikacja PEF
    • Certyfikacja OEF
    • Certyfikacja CFP
    • Certyfikacja OCF
    • Ślad wodny
    • Certyfikat Zero Net
    • EPD dla stali i aluminium
    • EPD dla płyt warstwowych
    • EPD dla systemów ociepleń
    • EPD dla chemii budowlanej
    • EPD dla szkła budowlanego
    • EPD dla podłóg drewnianych
    • EPD dla wyrobów sanitarnych
  • Oceny i raporty
    • CBAM
    • DNSH
    • Ślad węglowy budynku (GWP)
    • DNSH do pożyczki FBiO (BGK)
  • CFP
    • CFP dla automotive
    • CFP dla komponentów baterii
    • CFP dla mebli i płyt drewnopochodnych
    • CFP dla transportu i spedycji
    • Kwalifikator: CFP czy EPD?
    • CFP na rynkach eksportowych
    • Gdy klient pyta o CFP
  • Deklaracje EPD
  • Kontakt
    • Formularz EPD
    • O nas
    • Operator programu EPD
      • Standardy EPD Polska
      • Ekosystem
    • Komitet techniczny EPD Polska
    • Weryfikatorzy LCA,EPD
  • Aktualności
    • Kalkulator śladu węglowego
    • Wskaźniki LCA
  • O EPD
    • Co to jest EPD
    • Ekoetykiety (ISO 14024)
    • Oświadczenia własne (ISO 14021)
      • Weryfikacja certyfikatów
      • Certyfikat ECV
      • Program ECV
    • Deklaracje EPD (ISO 14025)
      • Rodzaje EPD
    • SPD- Social EPD
    • EPD+
      • EPD+ dla betonu — cennik
      • EPD+ | Extended Assurance
      • EPD+ |CPR 3+ Ready
      • EPD+ | CPR 3+ Extended Assurance
    • EPD dla urządzeń (EPBD 2028)
    • Opracowanie EPD
      • PCR — reguły kategorii produktu dla EPD
      • Analiza LCA
      • LCCA Life Cycle Cost Analysis
  • Certyfikacja EPD
    • Certyfikacja LCA
    • Certyfikacja PEF
    • Certyfikacja OEF
    • Certyfikacja CFP
    • Certyfikacja OCF
    • Ślad wodny
    • Certyfikat Zero Net
    • EPD dla stali i aluminium
    • EPD dla płyt warstwowych
    • EPD dla systemów ociepleń
    • EPD dla chemii budowlanej
    • EPD dla szkła budowlanego
    • EPD dla podłóg drewnianych
    • EPD dla wyrobów sanitarnych
  • Oceny i raporty
    • CBAM
    • DNSH
    • Ślad węglowy budynku (GWP)
    • DNSH do pożyczki FBiO (BGK)
  • CFP
    • CFP dla automotive
    • CFP dla komponentów baterii
    • CFP dla mebli i płyt drewnopochodnych
    • CFP dla transportu i spedycji
    • Kwalifikator: CFP czy EPD?
    • CFP na rynkach eksportowych
    • Gdy klient pyta o CFP
  • Deklaracje EPD
  • Kontakt
    • Formularz EPD
    • O nas
    • Operator programu EPD
      • Standardy EPD Polska
      • Ekosystem
    • Komitet techniczny EPD Polska
    • Weryfikatorzy LCA,EPD
  • Aktualności
    • Kalkulator śladu węglowego
    • Wskaźniki LCA
Tel.730 668 341

Prekursory w CBAM: jak emisje narastają od rudy do wyrobu gotowego

Więcej
Prekursory w CBAM: jak emisje narastają od rudy do wyrobu gotowego
  • 19 sierpnia, 2026
  • Autorzy: Zespół EPD Polska

Ile emisji „niesie” gotowa rura, profil czy element konstrukcji stalowej? W mechanizmie CBAM odpowiedź nie kończy się na bramie zakładu, który wyrób wykonał. Do wyniku wlicza się także emisje wbudowane w materiały wsadowe objęte CBAM – tak zwane prekursory. Im dłuższy łańcuch produkcji, tym większa część wyniku powstaje u dostawców, a nie u Ciebie. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa ten mechanizm, pokazujemy przykład liczbowy dla łańcucha od rudy do wyrobu gotowego i podpowiadamy, od czego zacząć zbieranie danych.

Schemat narastania emisji w łańcuchu prekursorów CBAM

Podstawa prawna i harmonogram

Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) ustanawia rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z 10 maja 2023 r. Zasady obliczania emisji wbudowanych, w tym sposób uwzględniania prekursorów, określa załącznik IV do tego rozporządzenia. Na okres przejściowy (od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r.) szczegółowe obowiązki sprawozdawcze i metodykę ustaliło rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1773 – to w nim, w załączniku III, opisano m.in. granice systemu i ścieżki produkcji poszczególnych grup towarów. Dla okresu docelowego od 1 stycznia 2026 r. metodykę obliczania emisji wbudowanych, granice ścieżek produkcji i wzory dokumentów określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/2547. Arkusze i komunikaty z okresu przejściowego nie są już wzorem dla danych za 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje okres docelowy (tzw. system definitywny). Kwartalne raporty zastąpiła roczna deklaracja CBAM, a przy imporcie wymagającym rozliczenia działa importer lub pośredni przedstawiciel celny ze statusem upoważnionego zgłaszającego CBAM. Dla wniosków zarejestrowanych do 31 marca 2026 r. przewidziano możliwość kontynuowania importu do skutecznej decyzji w sprawie wniosku (rozporządzenie 2025/2549). Rozporządzenie (UE) 2025/2083 wprowadziło zwolnienie oparte na progu 50 t rocznie. Obejmuje ono importerów, u których łączna masa netto towarów CBAM z sektorów żelaza i stali, aluminium, cementu i nawozów nie przekracza tego progu w roku kalendarzowym. Po przekroczeniu progu rozlicza się cały objęty mechanizmem import z tego roku. Zwolnienie nie dotyczy energii elektrycznej i wodoru (art. 2a i załącznik VII do rozporządzenia 2023/956 po zmianach). Sprzedaż certyfikatów CBAM rusza 1 lutego 2027 r., a pierwszą deklarację – za import z 2026 r. – trzeba złożyć do 30 września 2027 r. (komunikat Komisji Europejskiej; opis okresu docelowego: Komisja Europejska). Koszt importu z 2026 r. warto jednak uwzględniać w kalkulacjach już teraz.

Czym jest prekursor

Prekursor to materiał wsadowy, który sam należy do towarów objętych CBAM i zostaje zużyty w procesie wytwarzania innego towaru objętego CBAM. W hutnictwie żelaza i stali typowy łańcuch wygląda tak:

Importujesz towary objęte CBAM?

Przygotowujemy kalkulację emisji wbudowanych i dane do rocznej deklaracji CBAM. Sprawdzamy kompletność dokumentów od dostawcy i porównujemy koszt dostępnych wariantów, uwzględniając przygotowanie oraz weryfikację danych. Zacznij od zapytania o zakres usługi. Dokumenty poufne przekażesz przez depozyt Multicert po otrzymaniu zaproszenia.

Poproś o wycenę →Przekaż dokumenty do prowadzonej sprawy
  • ruda spiekana lub grudki (pelety) – wsad do wielkiego pieca,
  • surówka (z wielkiego pieca) albo żelazo gąbczaste – DRI (z redukcji bezpośredniej),
  • stal surowa – z konwertora tlenowego lub pieca łukowego,
  • wyroby walcowane na gorąco – blachy, taśmy, pręty, kształtowniki,
  • wyrób gotowy – np. rura, profil zamknięty, element złączny, konstrukcja stalowa.

Sama ruda żelaza w stanie surowym nie jest towarem CBAM, ale już ruda spiekana (aglomerowana) – tak. Dlatego w praktyce łańcuch zaczyna się od spieku lub grudek.

Jak emisje przechodzą z etapu na etap

Zgodnie z załącznikiem IV do rozporządzenia 2023/956 i metodyką z rozporządzenia wykonawczego 2025/2547 jednostkowe emisje wbudowane towaru złożonego to suma dwóch składników przeliczona na tonę wyrobu:

  • emisji przypisanych procesowi w danej instalacji (bezpośrednich, a w okresie docelowym dla żelaza i stali – co do zasady tylko bezpośrednich),
  • emisji wbudowanych w zużyte prekursory – ilość każdego prekursora pomnożona przez jego jednostkowe emisje wbudowane.

Każdy kolejny zakład „dziedziczy” więc emisje poprzedników i dokłada własne. Znaczenie ma też zużycie materiału: jeśli na tonę wyrobu potrzeba 1,1 tony wsadu (straty, odpady, naddatki na obróbkę), to do wyniku trafia 1,1-krotność emisji tego wsadu. Gdy prekursory objęte tym samym kodem CN pochodzą z kilku instalacji, stosuje się średnią ważoną ilością. Odstępstwo wymaga przedstawienia weryfikatorowi wystarczających dowodów, że w danym procesie produkcji wykorzystano wyłącznie prekursory z jednej instalacji lub określonej grupy instalacji. Dla takiej grupy również stosuje się średnią ważoną (art. 14 ust. 2–3 rozporządzenia wykonawczego 2025/2547).

Przykład liczbowy: od spieku do gotowej rury

Uwaga: poniższe wartości są wyłącznie przykładowe, przyjęte dla zilustrowania mechanizmu. Nie są to wartości domyślne Komisji Europejskiej ani dane żadnego konkretnego producenta. Rzeczywiste wyniki zależą od technologii, paliw, surowców i granic instalacji.

EtapZużycie prekursora na 1 t wyrobuEmisje z prekursora [t CO2e/t]Emisje własne etapu [t CO2e/t]Emisje wbudowane razem [t CO2e/t]
Ruda spiekana––0,200,20
Surówka (wielki piec)1,6 t spieku × 0,200,321,501,82
Stal surowa (konwertor)0,9 t surówki × 1,821,640,201,84
Taśma walcowana na gorąco1,03 t stali × 1,841,900,102,00
Rura spawana (wyrób gotowy)1,10 t taśmy × 2,002,200,052,25

W ostatnim wierszu 0,05 t CO2e/t emisji własnych przypisano przykładowemu wyżarzaniu rury, czyli procesowi objętemu metodyką. Emisji z cięcia, spawania i wykańczania wyrobów z żeliwa lub stali nie uwzględnia się w tym zakresie, a walcowanie, kucie, wyżarzanie, powlekanie i cynkowanie pozostają objęte (załącznik I pkt 3.16.2 do rozporządzenia 2025/2547). Sama nazwa „rura spawana” nie oznacza więc, że emisje tego etapu pochodzą ze spawania.

Co wynika z tego przykładu? Zakład produkujący rurę emituje we własnym procesie zaledwie 0,05 t CO2e na tonę wyrobu, a mimo to jego wynik CBAM wynosi 2,25 t CO2e/t. Ponad 97% tej wartości pochodzi od dostawców. Widać też wpływ zużycia materiału: 1,10 t taśmy na 1 t rury, czyli 10% naddatku względem produktu (ok. 9,1% strat względem wsadu), dodaje 0,20 t CO2e/t – czterokrotnie więcej niż własne emisje bezpośrednie zakładu.

W ścieżce przez żelazo gąbczaste (DRI) i piec łukowy rozkład jest inny: większe znaczenie mają rodzaj gazu redukcyjnego i udział złomu. Złom nie jest prekursorem w rozumieniu CBAM, więc jego udział we wsadzie obniża emisje przenoszone z wcześniejszych etapów.

Dlaczego dane od dostawców decydują o wyniku

Jeśli nie uzyskasz rzeczywistych danych o emisjach wbudowanych w prekursory, trzeba zastosować wartości domyślne. W okresie docelowym wartości domyślne Komisji zawierają narzut: dla żelaza i stali 10% w 2026 r., 20% w 2027 r. i 30% od 2028 r. (rozporządzenie wykonawcze 2025/2621 po sprostowaniu rozporządzeniem 2026/1740). Narzut ma zachęcać do raportowania danych zmierzonych i zweryfikowanych, ale wartość domyślna pozostaje dopuszczalną metodą. Czy wypadnie drożej niż dane rzeczywiste, zależy od wartości dla danego towaru i kraju, ścieżki produkcji, korekty z tytułu bezpłatnych uprawnień, ceny certyfikatu, właściwego odliczenia ceny emisji zapłaconej w kraju pochodzenia oraz kosztu uzyskania i weryfikacji danych. Porównanie trzeba wykonać dla konkretnego przypadku.

Dla polskich firm problem ma dwie strony. Importerzy wyrobów stalowych spoza UE potrzebują od kontrahentów rzetelnych danych instalacyjnych. Z kolei producenci, którzy sami nie importują, coraz częściej są pytani przez klientów o ślad węglowy wyrobów – a metodyka CBAM i deklaracja środowiskowa EPD (wg EN 15804) opierają się na różnych zasadach, choć korzystają z podobnych danych źródłowych.

Od czego zacząć – lista kroków

  1. Sporządź mapę prekursorów dla każdego wyrobu: jaki wsad, z jakiej instalacji, od którego dostawcy, w jakiej ilości na tonę wyrobu.
  2. Ustal rzeczywiste zużycie materiału – bilans masowy, uzysk, odpady produkcyjne.
  3. Zwróć się do dostawców o dane instalacyjne – w formie raportu operatora instalacji według rozporządzenia wykonawczego 2025/2547, z określeniem ścieżki produkcji. Arkusz z okresu przejściowego nie wystarczy dla danych za 2026 r.
  4. Ustal, kto zapewnia weryfikację – w okresie docelowym emisje wbudowane, które nie opierają się na wartościach domyślnych, muszą być zweryfikowane przez akredytowanego weryfikatora. Sprawdź, czy producent już zamówił weryfikację swojej instalacji i udostępni raport importerom; najpierw ustal, czy zakres raportu obejmuje dane potrzebne do Twojego importu (Komisja Europejska o weryfikacji CBAM).
  5. Porównaj dostępne warianty – dane rzeczywiste i wartości domyślne, aby oszacować możliwe koszty.

Najczęstsze pytania

Czy emisje prekursorów naprawdę wliczają się do wyniku CBAM mojego wyrobu?

Tak. Dla towarów złożonych załącznik IV do rozporządzenia 2023/956 nakazuje doliczyć emisje wbudowane w zużyte prekursory do emisji przypisanych własnemu procesowi.

Co, jeśli dostawca nie przekaże danych?

Dla tego prekursora stosuje się wartości domyślne. Koszt takiego rozwiązania trzeba porównać z wariantem opartym na zweryfikowanych danych rzeczywistych. W umowie z dostawcą warto określić zakres i termin przekazania danych.

Czy złom jest prekursorem?

Nie. Złom stalowy nie jest towarem objętym CBAM, więc nie wnosi emisji wbudowanych z wcześniejszych etapów – liczą się jedynie emisje procesu, w którym jest przetapiany.

Czy deklaracja EPD zastępuje dane CBAM?

Nie. EPD opisuje cykl życia wyrobu według norm EN 15804 i ISO 14025, a CBAM wymaga danych instalacyjnych według własnej metodyki. Obie analizy mogą jednak korzystać z tego samego zbioru danych procesowych, co ogranicza pracę.

Porozmawiajmy o Twoim łańcuchu dostaw

Jeśli chcesz uporządkować dane o prekursorach, oszacować wynik CBAM swoich wyrobów albo połączyć te prace z przygotowaniem deklaracji EPD, skontaktuj się z zespołem EPD Polska: epd@epd.org.pl, tel. +48 730 668 341. Chętnie przejrzymy Twój przypadek i podpowiemy, od czego zacząć.

Zapytaj o analizę wpływu Twojego wyrobu lub organizacji na ślad węglowy i środowiskowy ?
Zadzwoń lub napisz aby poznać szczegóły
Tel: 730 668 341

Spis treści

Prześlij
Więcej postów
Dwie próbki betonu oraz miseczki z kruszywem i piaskiem.

Zmiana receptury, energii lub zakładu: kiedy sprawdzić aktualność EPD

Próbki płytek ceramicznych i miseczka surowca mineralnego.

EPD płytek ceramicznych: przygotowanie danych według EN 17160:2026

Próbki litego drewna, sklejki i płyty o wiórach orientowanych na stole warsztatowym.

EN 16485:2026: co sprawdzić w EPD drewna i wyrobów drewnopochodnych

Zapytaj o szczegóły

Opracowania lub weryfikacji

Multicert Sp. z o.o.

Właścicielem znaku EPDP  i Programu EPD Polska jest  Multicert Sp. z o.o.  www.multicert.pl

Dane rejestrowe

Sąd rejonowy dla m.st. Warszawy ,XIII wydział gospodarczy krajowego rejestru sądowego
KRS 0000681322
NIP 9522163792
REGON 67470425

Adres

Mydlarska 47
Warszawa 04-690
E;mail : biuro@multicert.pl
Tel:(+48)508 354 190

Godziny Pracy

PN-Pt od 8.00 do 17.00
Sobota od 9. 00 do 16.00​
Na zapytania wysłanie drogą mailową odpowiadamy w ciągu 24 godzin

EPD Polska ©  2023. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

Polityka prywatności