W skrócie. Komisja Europejska zaproponowała objęcie CBAM około 180 wyrobów przetworzonych — w tym konstrukcji stalowych, śrub, profili i prefabrykowanych budynków ze stali — od 1 stycznia 2028. Jeśli przetwarzasz stal, to projekt do śledzenia.
Przez pierwsze lata graniczny mechanizm węglowy CBAM obejmował stal surową i półwyroby. To się zmienia. 17 grudnia 2025 Komisja opublikowała projekt (COM(2025) 989) rozszerzający CBAM w dół łańcucha wartości na wyroby przetworzone i gotowe zawierające stal i aluminium.
Ten artykuł wyjaśnia, co jest proponowane, których wyrobów dotyczy, jeden mechanizm rozstrzygający o Twojej ekspozycji i co fabrykanci powinni zrobić już teraz — z jasnym zastrzeżeniem, że to wciąż projekt.
Co jest proponowane
Projekt zmienia rozporządzenie CBAM (UE) 2023/956, dodając około 180 wyrobów przetworzonych, wybranych dlatego, że łączą wysokie ryzyko ucieczki emisji z wysoką zawartością stali lub aluminium (średnio ok. 79% masy). Rozszerzenie miałoby obowiązywać od 1 stycznia 2028, a projekt zaostrza też reguły przeciwdziałania obchodzeniu (np. traktowanie złomu i niektórych półwyrobów jako prekursorów, by ukrócić nieprawidłowe deklaracje).
Ważne: to projekt. Musi przejść zwykłą procedurę ustawodawczą UE, więc dokładna lista wyrobów i daty mogą się zmienić. Ale kierunek jest jasny.
Które wyroby byłyby objęte
| Rodzina | Przykłady z projektu |
|---|
| Wyroby z żeliwa i stali | Konstrukcje stalowe, profile zamknięte, rury, ścianki szczelne, materiały kolejowe, zbiorniki na gaz |
| Metale przetworzone | Śruby, wkręty, gwoździe, siatki i ogrodzenia, okucia, zatyczki |
| Maszyny i urządzenia | Silniki, pompy, dźwigi, wciągniki, windy, roboty, silniki elektryczne, transformatory, sprzęt spawalniczy, przewody |
| Pojazdy i części | Pojazdy silnikowe, podwozia, skrzynie biegów, koła, części przyczep, wózki ręczne |
| Meble metalowe i budynki | Siedziska i meble biurowe na ramie metalowej oraz prefabrykowane budynki zawierające stal lub aluminium |
Jeden mechanizm, który rozstrzyga o Twojej ekspozycji
To punkt do zapamiętania: dla wyrobów przetworzonych CBAM przypisywałby emisje wbudowane wyłącznie prekursorom stalowym i aluminiowym użytym w wyrobie — a nie Twojej fabrykacji, spawaniu czy montażowi. Innymi słowy, Twoja ekspozycja CBAM to w istocie emisje wbudowane metalu, który kupujesz.
Konsekwencja jest ostra: dane emisyjne Twojego dostawcy stali stają się czynnikiem napędzającym Twój koszt CBAM. Fabrykant kupujący niskoemisyjną stal z pieca łukowego, ze zweryfikowanymi danymi, poniesie znacznie niższy rachunek CBAM niż ten, kto nie udokumentuje pochodzenia i intensywności swoich wsadów — dla identycznego wyrobu gotowego.
Co to znaczy dla producentów konstrukcji stalowych
Jeśli produkujesz konstrukcje stalowe, prefabrykowane budynki ze stali lub stalochłonne urządzenia na rynek UE, wynikają z tego trzy rzeczy:
- Zmapuj wsady stalowe już teraz. Które huty, które trasy (wielki piec vs piec łukowy), które kraje pochodzenia? To dane, które będą napędzać Twoją ekspozycję w 2028.
- Żądaj od dostawców zweryfikowanych danych emisyjnych, nie tylko atestów hutniczych. Te same dane na poziomie instalacji, które wspierają EPD, wspierają Twoją pozycję CBAM downstream.
- Preferuj niskoemisyjną, dobrze udokumentowaną stal. Gdy dwóch dostawców jest poza tym równych, zweryfikowana niskoemisyjna stal staje się mierzalną przewagą kosztową od 2028.
Nic z tego nie wymaga czekania na uchwalenie prawa. Mapowanie danych jest przydatne tak czy inaczej i pokrywa się z tym, czego już potrzebujesz do EPD i obecnych obowiązków CBAM.
Jak EPD Polska / Multicert może pomóc
Pomagamy fabrykantom zmapować emisje wbudowane łańcucha dostaw stali, zebrać zweryfikowane dane od dostawców i zbudować jedną bazę danych zasilającą zarówno EPD, jak i CBAM. Jeśli rozszerzenie downstream dotyczy Twoich wyrobów, napisz do nas po przegląd ekspozycji łańcucha dostaw.
Najczęstsze pytania
Czy rozszerzenie downstream jest już prawem?
Nie. To projekt Komisji (COM(2025) 989 z 17 grudnia 2025) i musi przejść zwykłą procedurę ustawodawczą. Proponowana data rozpoczęcia to 1 stycznia 2028.
Czy CBAM opodatkuje moją fabrykację?
Nie. Projekt przypisuje emisje wyłącznie prekursorom stalowym i aluminiowym w wyrobie, nie fabrykacji ani montażowi.
Sprzedaję tylko w UE — czy mnie to dotyczy?
CBAM dotyczy przywozu do UE. Jeśli importujesz objęte wyroby przetworzone albo stal, którą przetwarzasz, obowiązek lub jego koszt może Cię dosięgnąć. Sprzedaż wewnątrz UE wyrobów wyprodukowanych w UE sama w sobie nie podlega CBAM.
Co najbardziej warto zrobić teraz?
Zmapuj wsady stalowe wg huty, trasy i pochodzenia oraz zacznij zbierać zweryfikowane dane od dostawców. Zobacz nasz przewodnik ile naprawdę kosztuje CBAM, by zamodelować skutek.
Źródła urzędowe