W skrócie. W 2026 koszt CBAM jest umiarkowany — obciąża tylko 2,5% emisji wbudowanych, bo 97,5% wciąż pokrywa darmowy przydział. Ten udział rośnie do 100% w 2034 i właśnie tam są realne pieniądze oraz uzasadnienie dla zweryfikowanych danych.
Najczęstsze pytanie producentów o graniczny mechanizm węglowy CBAM brzmi: ile to kosztuje? Uczciwa odpowiedź: w 2026 niewiele, ale koszt ostro rośnie do 2034, a różnica między zachowawczą wartością domyślną a Twoimi rzeczywistymi, zweryfikowanymi emisjami powiększa się z roku na rok.
Ten artykuł wyjaśnia, jak liczy się rachunek CBAM, jaka jest urzędowa cena certyfikatu i współczynniki wprowadzania, jak koszt narasta do 2034 i czy USA — lub jakikolwiek kraj — ma wyłączenie. To uzupełnienie naszego przewodnika o tym, czego EPD nie załatwia w CBAM.
Jak liczy się koszt CBAM
W najprostszym ujęciu:
koszt €/t ≈ emisje wbudowane (tCO₂e/t) × cena certyfikatu (€/tCO₂e) × współczynnik CBAM (dla danego roku)
Dokładny rachunek koryguje to trzykrotnie: obowiązek zmniejsza odliczenie darmowego przydziału przez wskaźnik referencyjny (płacisz tylko za emisje ponad wciąż darmowy udział), mnoży się go przez cenę certyfikatu, a na końcu odejmuje cenę węgla już zapłaconą w kraju pochodzenia.
Cena certyfikatu i współczynnik wprowadzania
Cena certyfikatu CBAM to średnia cena rozliczeniowa uprawnień EU ETS z aukcji. Dla 2026 Komisja publikuje cztery ceny kwartalne. Urzędowa cena za Q1 2026 to €75,36/tCO₂e. Od 2027 cena będzie liczona tygodniowo.
CBAM wprowadza się stopniowo, w miarę wygaszania darmowego przydziału w ETS. W 2026 współczynnik CBAM to zaledwie 2,5%; rośnie skokowo do 100% w 2034.
| Rok | Współczynnik CBAM (udział obciążony) | Pozostały darmowy przydział |
|---|
| 2026 | 2,5% | 97,5% |
| 2027 | 5% | 95% |
| 2028 | 10% | 90% |
| 2029 | 22,5% | 77,5% |
| 2030 | 48,5% | 51,5% |
| 2031 | 61% | 39% |
| 2032 | 73,5% | 26,5% |
| 2033 | 86% | 14% |
| 2034 | 100% | 0% |
Rampa kosztu, 2026–2034
Orientacyjna rampa kosztu CBAM dla stali z wielkiego pieca, 2026-2034. Liczby poglądowe, przy stałym certyfikacie €75.Weźmy producenta stali z wielkiego pieca eksportującego do UE, wartość domyślna ~1,5 tCO₂e/t (benchmark 1,37) i stały certyfikat €75, z odliczeniem darmowego przydziału (płacisz za emisje powyżej wciąż darmowego benchmarku). Rachunek rośnie z około €12/t w 2026 do około €60/t w 2030 i €113/t w 2034 — a rzeczywista cena certyfikatu w tym okresie raczej wzrośnie, nie pozostanie stała.
Domyślne vs zweryfikowane: gdzie jest oszczędność
To sedno ekonomii. Jeśli rzeczywista trasa producenta jest czystsza niż przypisana wartość domyślna — np. zweryfikowane 0,5 zamiast domyślnych 1,5 — różnica około 1,0 tCO₂e/t staje się kosztem do uniknięcia, gdy dane zostaną zweryfikowane:
| Rok | Koszt do uniknięcia (domyślna 1,5 vs zweryfik. 0,5, €75) | Na 50 000 t/rok |
|---|
| 2026 | ≈ €12/t | ≈ €615 000 |
| 2030 | ≈ €60/t | ≈ €3,0 mln |
| 2034 | ≈ €75/t | ≈ €3,75 mln |
Oszczędność jest istotna od początku i kumuluje się — znacząca już w 2026, duża w 2030, rozstrzygająca w 2034. Dlatego weryfikacja rzadko opłaca się dla samego roku 2026, ale niemal zawsze warto zacząć teraz: budowa danych zajmuje czas, a korzyść się kumuluje. Liczby są poglądowe — dokładne wartości domyślne i wskaźniki ustala się per kod CN — ale kształt jest taki sam dla każdego producenta z czystej trasy.
Wartości domyślne są per kraj — nie ustawione pod jednego eksportera
Częste nieporozumienie: że wartość domyślna CBAM to jedna ogólna liczba. Nie jest. załącznik I rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621 przypisuje każdemu krajowi eksportującemu własną wartość domyślną dla każdego wyrobu stalowego, na podstawie średniej intensywności emisji tego kraju (dane JRC obejmujące większość przywozu do UE). Gdy kraj nie ma wiarygodnych danych, wartość zastępcza jest celowo karna: średnia z dziesięciu krajów o najwyższej intensywności emisji.
Daje to szeroki rozrzut, odzwierciedlający dominującą trasę produkcji danego kraju. Liczby orientacyjne, podawane na podstawie rozporządzenia i analiz branżowych (przed narzutem; dokładne wartości per kod CN w załącznik I):
| Kraj pochodzenia | Orientacyjna domyślna dla stali (tCO₂e/t) | Dlaczego |
|---|
| Chiny | ≈ 3,2 (kęsisko) | Dominacja wielkiego pieca (ruda) |
| Indie | ≈ 4,3 | Węglowa sieć i BF/BOF |
| Turcja | ≈ 0,3–0,5 | Dominacja pieca łukowego |
| USA | Zachowawcze, oznaczone jako wyższe niż szacunki US ITC | Dużo EAF, a mimo to wysokie domyślne |
| Inne / niewymienione | Średnia z 10 krajów o najwyższej intensywności | Karna wartość zastępcza przy braku danych |
Płyną z tego dwa wnioski. Po pierwsze, to uniwersalny reżim per kraj — ta sama logika dotyczy każdego eksportera, nie jednego dostawcy. Po drugie, domyślna kraju to średnia, nie Twój zakład: czysty producent w kraju o wysokiej średniej (lub na karnej wartości zastępczej) jest przepłacany, dopóki nie poda zweryfikowanych danych dla instalacji. Dokładnie taki jest przypadek niskoemisyjnej stali z pieca łukowego z USA.
Oszacuj własną ekspozycję CBAM
Skorzystaj z kalkulatora kosztu CBAM. Podaj trasę, benchmark, wolumen i rok, a zobaczysz koszt i oszczędność z odliczeniem darmowego przydziału w latach 2026–2034 —
otwórz kalkulator.
Czy USA ma wyłączenie? Czy są umowy wzajemne?
Nie. CBAM stosuje się wg kraju pochodzenia towaru i nie ma wyłączenia dla USA. Poza CBAM są tylko państwa EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) i Szwajcaria, których ceny węgla są powiązane z EU ETS.
Ponieważ USA nie ma federalnej ceny węgla, odliczenie „ceny zapłaconej w kraju pochodzenia” jest w praktyce bliskie zeru dla towarów z USA (schematy stanowe jak kalifornijski system handlu czy RGGI są sporne i nie federalne). A Globalne Porozumienie w sprawie Zrównoważonej Stali i Aluminium (GASSA) — negocjacje USA–UE, które mogły to uregulować — utknęło. UE odmawia bilateralnych wyłączeń CBAM, bo naruszałyby zasadę najwyższego uprzywilejowania WTO.
Praktyczny wniosek: nie ma drogi na skróty przez politykę. Dla producenta spoza UE jedyną trwałą dźwignią są zweryfikowane, niskie dane rzeczywiste — które dla stali z pieca łukowego są naturalnie niskie. Polityka rachunku nie obniży; dane — tak.
Co zrobić teraz
- Wykonaj wstępne oszacowanie ekspozycji CBAM — porównaj rzeczywiste emisje bezpośrednie z wartością domyślną i rzutuj koszt na cały okres wprowadzania.
- Zbuduj monitorowanie na poziomie instalacji wg metodyki CBAM — to pozycja o najdłuższym czasie realizacji.
- Decyzję o weryfikacji oprzyj na wieloletniej różnicy, nie na samym wskaźniku 2026.
- Przygotuj dane raz, aby służyły i zestawowi CBAM, i EPD — zob. przewodnik EPD a CBAM.
Jak EPD Polska / Multicert może wesprzeć
Przygotowujemy dane emisyjne wg metodyki CBAM, modelujemy ekspozycję domyślne-vs-rzeczywiste na cały okres wprowadzania i doprowadzamy dane do gotowości do weryfikacji. Formalne sprawozdanie z weryfikacji CBAM wydaje akredytowany weryfikator CBAM, którego koordynujemy. Jeśli chcesz liczbę zamiast teorii dla swojej instalacji, napisz do nas po wstępne oszacowanie ekspozycji.
Źródła urzędowe