Dane do EPD z kilku zakładów przygotowuje się w jednej macierzy: zakład, wyrób, technologia, okres danych i dokument źródłowy każdego wpisu. Dopiero po uzgodnieniu tej macierzy z wykonawcą oceny cyklu życia (LCA) i operatorem programu ustala się, czy wyroby z kilku lokalizacji mogą wejść do jednej deklaracji środowiskowej wyrobu (EPD), czy potrzebnych jest kilka deklaracji. Obliczenia rozpoczęte przed tym uzgodnieniem zwykle trzeba powtarzać, bo zmienia się zakres, jednostka albo sposób przypisania wspólnych zużyć.
Macierz zakładów i wyrobów
Pierwszy dokument to prosta tabela. W wierszach zakłady lub linie produkcyjne, w kolumnach wyroby lub grupy wyrobów. W każdej komórce krótki opis technologii i okres, za który dostępne są dane produkcyjne. Już na tym etapie widać, które wyroby powstają w tej samej technologii w różnych miejscach, a które w jednej lokalizacji w różnych technologiach. To rozróżnienie decyduje o dalszych pytaniach do operatora.
Na etapie przygotowania proponuje się wspólny okres danych dla zakładów, na przykład pełny rok produkcyjny, i uzgadnia jego reprezentatywność z wykonawcą analizy. Jeśli jeden zakład ma dane za inny okres, odnotowuje się to w macierzy jako brak do omówienia, a nie wyrównuje po cichu. Podstawowe zasady doboru danych opisuje poradnik o zbieraniu danych do EPD; ten tekst dotyczy wyłącznie uzgadniania danych z wielu lokalizacji.
Jedna deklaracja czy kilka: pytanie o zakres
O tym, czy deklaracja może obejmować kilka zakładów lub grupę wyrobów, rozstrzygają zasady kategorii wyrobu (PCR) oraz zasady programu, a nie wygoda producenta. Warianty deklaracji dla pojedynczego wyrobu, grupy wyrobów i wyrobu reprezentatywnego opisuje artykuł o rodzajach EPD, a wpływ wyboru reguł na porównywalność tekst o wyborze PCR. Producent przygotowuje macierz, a decyzję o zakresie podejmuje po rozmowie z wykonawcą analizy i operatorem. Zasady programu EPD Polska są dostępne w dokumentach programu.
Potrzebujesz deklaracji EPD dla swojego wyrobu?
Opracowujemy, weryfikujemy i rejestrujemy deklaracje środowiskowe EPD typu III zgodne z EN 15804 — potrzebne w przetargach, certyfikacji budynków i wymaganiach CPR. Przygotujemy wycenę dopasowaną do Twojego produktu, bez zobowiązań.
Zamów bezpłatną wycenę →Jednostki i mianownik danych
Każdy zakład raportuje w jednostkach, które ma w swoich systemach: masę w kg lub t, objętość w m³, powierzchnię w m², energię elektryczną w kWh, paliwa w MJ, litrach lub m³. Przed scaleniem danych ustala się jedną jednostkę dla każdego rodzaju danych i przelicznik udokumentowany w arkuszu.
Osobnej uwagi wymaga mianownik przy danych na jednostkę produkcji. Zużycie energii na 1 m³ wyrobu w jednym zakładzie i na 1 t w drugim nie daje się zsumować bez gęstości, a ta może się różnić między odmianami wyrobu. Dlatego w tabeli zapisuje się zarówno zużycie całkowite w okresie danych, jak i wielkość produkcji w tym okresie, w jednostce uzgodnionej z wykonawcą analizy. Mianownik dobiera się do rzeczywistego rodzaju wyrobu: zwykle masa dla materiałów sypkich i wyrobów sprzedawanych na wagę, objętość dla betonu towarowego i tarcicy, powierzchnia dla płyt i okładzin.
Przypisanie wspólnych zużyć
Energia, woda, sprężone powietrze i media pomocnicze często są mierzone dla całego zakładu, a nie dla linii. Przed obliczeniem ustala się zasadę podziału: osobny licznik, klucz według wielkości produkcji, czasu pracy linii lub masy wyrobu. Sposób przypisania zużycia uzgadnia się z wykonawcą analizy, stosuje konsekwentnie i opisuje w dokumentacji. Różnice między zakładami wymagają uzasadnienia. Jeśli jeden zakład ma podliczniki, a drugi nie, oba sposoby zapisuje się w tabeli z zaznaczeniem różnicy.
Identyfikowalność i dokumentowanie braków
Każda liczba w tabeli ma wskazany dokument źródłowy: fakturę za energię, raport systemu produkcyjnego, zestawienie magazynowe, ważenie odpadów. Zapis „dane z produkcji” nie wystarcza, bo przy weryfikacji trzeba wrócić do konkretnego pliku. Dla danych, których zakład nie mierzy, zapisuje się brak i proponowany sposób uzupełnienia: pomiar w wybranym okresie, oszacowanie na podstawie podobnej linii lub dane dostawcy. Decyzję o dopuszczalności oszacowania podejmuje wykonawca analizy zgodnie z zasadami kategorii wyrobu, nie dział produkcji.
Różnice technologiczne między zakładami, na przykład inny rodzaj paliwa w suszarni lub inny system odzysku ciepła, opisuje się w osobnej kolumnie. Wykonawca analizy ocenia, czy różnica mieści się w ramach jednej deklaracji, czy wymaga osobnego wyniku.
Wzór tabeli do uporządkowania danych
| Identyfikator zakładu/wyrobu | Okres danych | Dokument źródłowy | Jednostka | Sposób przypisania zużycia |
|---|
| np. Zakład A / wyrób X / linia 1 | np. 01.2025–12.2025 | np. faktury za energię, raport produkcji nr … | np. kWh w okresie oraz t wyrobu w okresie | np. podlicznik linii; klucz: masa wyrobu |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
Tabela nie zawiera wyników środowiskowych. Służy do sprawdzenia, czy każdy zakład ma komplet danych w tym samym okresie i z opisanym źródłem, zanim trafią one do modelu obliczeniowego.
Pytania i odpowiedzi
Czy dane z zakładów można uśrednić przed przekazaniem do analizy? Nie bez uzgodnienia. Sposób uśredniania wynika z zasad kategorii wyrobu i programu; wykonawca analizy potrzebuje danych każdego zakładu osobno wraz z wielkością produkcji.
Co z zakładem, który dopiero rozpoczął produkcję? Odnotować brak pełnego okresu danych w macierzy i omówić z operatorem, czy zakład może wejść do deklaracji w tej edycji.
Kto ma uzgadniać jednostki: księgowość czy produkcja? Jedna osoba odpowiedzialna za arkusz, która zbiera dokumenty z obu działów i zapisuje przeliczniki w jednym miejscu.
Ocena zakresu deklaracji dla kilku zakładów zaczyna się od listy wyrobów i lokalizacji z opisem technologii. Taką listę można przesłać przez formularz EPD.