Od 27 września 2026 r. państwa członkowskie UE miały zacząć stosować przepisy dyrektywy (UE) 2024/825, która zmienia dyrektywę 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych. Na czarną listę praktyk zakazanych w każdych okolicznościach trafia m.in. twierdzenie – oparte na kompensacji emisji gazów cieplarnianych – że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko. W Polsce przepisy wdrażające zaczną jednak obowiązywać rok później. Wyjaśniamy, co się zmienia, jakie terminy obowiązują i czym zastąpić hasła, które znikną z opakowań i katalogów.
Polska: ustawa wdrażająca z terminem 27 września 2027 r.
Dyrektywę wdraża ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta, przygotowana przez UOKiK. Rządowy projekt zakładał wejście w życie 27 września 2026 r., ale Sejm przyjął poprawkę przesuwającą ten termin na 27 września 2027 r. Senat przyjął ustawę bez poprawek 24 września 2026 r. i ustawa trafiła do Prezydenta. Przed powołaniem się na ten termin warto sprawdzić, czy ustawa została podpisana i opublikowana w Dzienniku Ustaw.
Prawnicy zwracają uwagę, że termin wynikający z dyrektywy był znany od dawna, a przesunięcie budzi wątpliwości co do zgodności z prawem UE. Ważniejsze jest jednak co innego: wprowadzające w błąd twierdzenia środowiskowe już dziś mogą zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową na podstawie obowiązującej ustawy, a UOKiK od 2025 r. stawia firmom zarzuty w sprawach zielonego marketingu. Producent, który sprzedaje także w innych państwach UE, musi ponadto uwzględniać przepisy krajów, w których dyrektywę wdrożono w terminie. Rok przesunięcia warto więc wykorzystać na uporządkowanie komunikacji, a nie na odkładanie zmian.
Które twierdzenia znikną z opakowań i stron internetowych
Dyrektywa rozszerza załącznik I dyrektywy 2005/29/WE (tzw. czarną listę) o nowe pozycje. Zakazane będą w szczególności:
Potrzebujesz deklaracji EPD dla swojego wyrobu?
Opracowujemy, weryfikujemy i rejestrujemy deklaracje środowiskowe EPD typu III zgodne z EN 15804 — potrzebne w przetargach, certyfikacji budynków i wymaganiach CPR. Przygotujemy wycenę dopasowaną do Twojego produktu, bez zobowiązań.
Zamów bezpłatną wycenę →- twierdzenia, że produkt jest „neutralny klimatycznie”, „klimatycznie pozytywny” albo „o ograniczonym wpływie na klimat”, jeżeli opierają się na kompensacji emisji, a nie na rzeczywistym ograniczeniu emisji w cyklu życia produktu,
- ogólne twierdzenia środowiskowe – „ekologiczny”, „zielony”, „przyjazny środowisku” – jeżeli przedsiębiorca nie może wykazać uznanej wysokiej efektywności środowiskowej istotnej dla danego twierdzenia,
- twierdzenia dotyczące całego produktu lub całej działalności, jeżeli w rzeczywistości dotyczą tylko jednego jej aspektu,
- oznakowania dotyczące zrównoważonego charakteru, które nie opierają się na systemie certyfikacji ani nie zostały ustanowione przez organy publiczne,
- przedstawianie wymogów prawnych, które dotyczą wszystkich produktów danej kategorii, jako wyróżnika własnej oferty.
Terminy, które trzeba znać
| Data | Zdarzenie |
|---|
| 26 marca 2024 r. | wejście w życie dyrektywy (UE) 2024/825 |
| 27 marca 2026 r. | termin przyjęcia przepisów krajowych przez państwa członkowskie |
| 27 września 2026 r. | termin stosowania przepisów wynikający z dyrektywy |
| 24 września 2026 r. | przyjęcie polskiej ustawy wdrażającej przez Senat bez poprawek |
| 27 września 2027 r. | planowane wejście w życie polskiej ustawy wdrażającej |
Co to oznacza dla producenta wyrobów
Jeżeli w katalogach, na opakowaniach albo na stronie internetowej pojawiają się hasła w rodzaju „produkt neutralny klimatycznie dzięki kompensacji emisji”, po wejściu w życie nowych przepisów takie komunikaty będą traktowane jako nieuczciwa praktyka rynkowa – bez badania, czy konsument został w konkretnym przypadku wprowadzony w błąd. Tak działa mechanizm czarnej listy. Przepisy dotyczą komunikacji wobec konsumentów, ale materiały producentów wyrobów budowlanych często trafiają też do klientów indywidualnych – przez sklepy budowlane, strony internetowe czy reklamy. Więcej o tym zjawisku piszemy w artykule o greenwashingu w budownictwie.
Przykład: przegląd jednego katalogu
Uwaga: przykład ma charakter ilustracyjny.
Producent farb elewacyjnych ma w katalogu trzy hasła: „Neutralna klimatycznie linia ECO – emisje skompensowane w projektach leśnych”, „Ekologiczna farba dla Twojego domu” oraz „Nie zawiera substancji zakazanych w UE”. Po przeglądzie:
- pierwsze hasło trzeba usunąć – opiera się na kompensacji,
- drugie trzeba zastąpić konkretnym, udokumentowanym twierdzeniem, np. „ślad węglowy A1–A3: X kg CO2e na 1 kg farby według zweryfikowanej EPD”, z zachowaniem zakresu i jednostki deklaracji,
- trzecie należy usunąć jako wyróżnik – spełnianie wymogów prawnych dotyczy wszystkich produktów na rynku.
Czym zastąpić zakazane hasła: dane zamiast deklaracji
Dyrektywa nie zakazuje informowania o zaletach środowiskowych. Zakazuje komunikatów bez pokrycia. Zweryfikowane dane mogą uzasadniać precyzyjne twierdzenie, ale nie gwarantują automatycznie jego zgodności z prawem – komunikat nadal musi być prawdziwy, aktualny, właściwie ograniczony i nie może tworzyć szerszego, mylącego wrażenia. W praktyce producent ma do dyspozycji trzy narzędzia:
- Deklaracja środowiskowa EPD zgodna z EN 15804 – zweryfikowane przez niezależną stronę wskaźniki środowiskowe wyrobu, w tym GWP. EPD może być źródłem dowodów dla konkretnego twierdzenia, ale nie uprawnia do ogólnego hasła „produkt ekologiczny”. Komunikat musi zachować zakres, jednostkę, scenariusze i ograniczenia deklaracji.
- Ślad węglowy produktu (CFP) zgodny z ISO 14067 – konkretna wartość w kg CO2e na jednostkę produktu, którą można komunikować wprost.
- Strategia redukcji emisji zgodna z ISO 14068-1:2023 – norma, która zastąpiła wycofaną specyfikację PAS 2060, wymaga pierwszeństwa rzeczywistych redukcji przed kompensacją. O podejściu redukcyjnym piszemy w artykule net zero dla organizacji.
Zestawienie dokumentów środowiskowych i ich zastosowań znajdziesz w przewodniku CBAM, EPD, DPP, PEF, CSRD, EPBD – który dokument węglowy jest dla mnie.
Od czego zacząć
- Zrób przegląd wszystkich twierdzeń środowiskowych w materiałach sprzedażowych, na opakowaniach i w internecie.
- Usuń lub przeformułuj hasła ogólne i oparte na kompensacji.
- Oprzyj komunikację na zweryfikowanych danych – zaczynając od wyrobów o największej sprzedaży.
- Uporządkuj dokumentację dowodową dla każdego pozostawionego twierdzenia.
Najczęstsze pytania
Od kiedy zakaz obowiązuje w Polsce?
Polska ustawa wdrażająca przewiduje wejście w życie 27 września 2027 r. Wprowadzające w błąd twierdzenia mogą jednak już dziś zostać zakwestionowane na podstawie obowiązujących przepisów.
Czy mogę nadal pisać, że produkt ma niski ślad węglowy?
Tak, jeżeli twierdzenie jest konkretne, aktualne i poparte dowodami – np. wartością ze zweryfikowanej EPD – a nie ogólnym hasłem.
Czy zakaz obejmuje kompensację w ogóle?
Nie. Firma może inwestować w projekty kompensacyjne i informować o tym rzetelnie. Zakazane jest twierdzenie, że dzięki kompensacji sam produkt ma neutralny lub pozytywny wpływ na klimat.
Sprawdźmy Twoje komunikaty
Jeżeli chcesz sprawdzić, czy EPD lub ślad węglowy produktu obejmie Twoje wyroby i pozwoli zastąpić ogólne hasła konkretnymi danymi, napisz na epd@epd.org.pl lub zadzwoń: +48 730 668 341. Zakres prac możesz też ustalić za pomocą formularza wyceny EPD.
Źródła