Od kilku lat Komisja Europejska konsekwentnie buduje wspólny język raportowania zrównoważoności budynków — i jego praktycznym efektem jest Level(s). To dobrowolny system wspólnych wskaźników, do którego coraz częściej odwołują się regulacje obowiązkowe (m.in. EPBD, Taksonomia UE) oraz instytucje finansujące i certyfikujące budynki. Dla producenta wyrobów budowlanych Level(s) ma jeden istotny punkt styku: wskaźniki dotyczące cyklu życia budynku liczone są z danych pochodzących z EPD opracowanych według EN 15804+A2.
Czym jest Level(s) i kto za nim stoi
Level(s) to ramy oceny zrównoważoności budynków rozwijane przez Komisję Europejską (DG Environment) i Wspólne Centrum Badawcze (JRC). Pierwsza wersja Beta pojawiła się w 2017–2019 r., a oficjalna publikacja w 2020 r. Cel jest prosty: dać projektantom, inwestorom, jednostkom certyfikującym i administracji publicznej wspólny zestaw wskaźników, którymi można rzetelnie porównywać budynki pod kątem wpływu na środowisko, zdrowie użytkowników, odporność na zmiany klimatu i koszty cyklu życia.
Level(s) nie jest osobnym systemem certyfikacji jak LEED czy BREEAM. Jest warstwą metodyczną, która stoi pod nimi i pod obowiązującymi regulacjami — opiera się na uznanych normach europejskich (m.in. EN 15804+A2 dla danych o wyrobach oraz EN 15978 dla oceny cyklu życia całego budynku) i ujednolica sposób raportowania ich wyników.
Struktura: sześć celów makro i szesnaście wskaźników
Level(s) porządkuje ocenę budynku w sześciu obszarach, do których przypisanych jest łącznie szesnaście wskaźników wydajności:
| Cel makro | Co obejmuje | Powiązanie z EPD |
|---|
| 1. Emisje gazów cieplarnianych w cyklu życia | Energia operacyjna budynku oraz wbudowany ślad węglowy materiałów (embodied carbon) | Bezpośrednie — wymaga danych GWP z EPD wyrobów |
| 2. Zasoby i obieg zamknięty | Zestawienie materiałów (bill of materials), gospodarka odpadami CDW, projektowanie pod adaptację i demontaż | Pośrednie — z modułów A1–A3, C i D w EPD |
| 3. Efektywne wykorzystanie wody | Zużycie wody w fazie użytkowania budynku | Marginalne |
| 4. Zdrowe i komfortowe wnętrza | Jakość powietrza wewnętrznego, komfort termiczny, oświetlenie, akustyka | Pośrednie — wybór wyrobów o niskiej emisji LZO |
| 5. Adaptacja do zmian klimatu | Odporność budynku na fale upałów, powodzie, zmiany klimatyczne | Pośrednie |
| 6. Koszt i wartość w cyklu życia | Analiza LCC, wartość rezydualna, ryzyko inwestycyjne | Pośrednie — dane środowiskowe coraz częściej wpływają na koszt finansowania |
Trzy poziomy szczegółowości raportowania
Każdy wskaźnik można raportować na jednym z trzech poziomów, w zależności od etapu projektu i dostępności danych:
- Level 1 — Concept design. Wstępne oszacowanie na etapie koncepcji projektowej; dopuszczalne dane generyczne i benchmarki branżowe.
- Level 2 — Detailed design and construction. Obliczenia z konkretnym projektem i znanymi wyrobami; tu zaczyna się systematyczne wykorzystanie EPD.
- Level 3 — As-built and in-use performance. Wartości potwierdzone po wybudowaniu i podczas eksploatacji; obejmuje pomiary i monitoring.
Wskaźnik 1.2 GWP w cyklu życia — kluczowy punkt styku z EPD
Sercem Level(s) z perspektywy producenta materiałów jest wskaźnik 1.2 — emisje gazów cieplarnianych w cyklu życia budynku (Life Cycle GWP). Liczy się go zgodnie z ramami EN 15978, sumując ślady węglowe poszczególnych wyrobów wbudowanych w budynek, energię eksploatacyjną i moduły końca życia. Dane o wyrobach pochodzą z EPD opracowanych według EN 15804+A2.
W praktyce projektant lub konsultant LCA budynku potrzebuje od producenta materiałów wskaźnika GWP w module A1–A3 (a dla pełnej oceny także A4, A5, B i C). Bez EPD trzeba sięgnąć po dane generyczne z baz LCA — mniej dokładne i często gorzej oceniane przy weryfikacji wyniku. Im więcej zastosowanych materiałów ma własne, zweryfikowane EPD, tym dokładniejszy i bardziej obronny ślad węglowy budynku.
Level(s) a inne regulacje UE — siatka powiązań
Level(s) sam w sobie jest dobrowolny, ale jego wskaźniki są stopniowo wchłaniane przez regulacje obowiązkowe:
- Dyrektywa EPBD 2024/1275 wprowadza obowiązek obliczania potencjału globalnego ocieplenia (GWP) nowych budynków etapami, z pełnym zakresem od 2030 r. Metoda obliczeniowa nawiązuje bezpośrednio do wskaźnika 1.2 Level(s).
- Taksonomia UE w kryteriach technicznej kwalifikacji dla działalności budowlanej odwołuje się do oceny cyklu życia i wskaźników środowiskowych spójnych z Level(s).
- CSRD i standardy ESRS wymagają raportowania emisji w cyklu życia produktów i działalności — Level(s) i wynikające z niego dane EPD są naturalnym źródłem.
- Nowy CPR 2024/3110 wprowadza obowiązkową charakterystykę środowiskową wyrobów budowlanych, której zestaw wskaźników jest zharmonizowany z EN 15804+A2 — tą samą podstawą, której Level(s) używa po stronie wyrobu.
Inaczej mówiąc: Level(s) nie jest nową regulacją — jest językiem, którym nadchodzące i już istniejące przepisy będą się posługiwać do oceny i porównywania budynków.
Co Level(s) oznacza dla producenta wyrobów budowlanych
Producent rzadko stosuje Level(s) bezpośrednio — robi to projektant lub inwestor budynku. Ale to producent dostarcza dane, bez których obliczenie wskaźników nie ma sensu. Praktycznie oznacza to trzy rzeczy:
- Posiadanie aktualnego EPD wyrobu zgodnego z EN 15804+A2 i właściwym c-PCR staje się minimum, jeśli produkty mają trafiać do inwestycji raportowanych w Level(s) lub objętych regulacjami pochodnymi.
- Jakość danych ma znaczenie. EPD oparte na danych specyficznych dla wyrobu i producenta są wyżej cenione niż deklaracje sektorowe — także w certyfikacjach LEED i BREEAM, których metodyka jest spójna z Level(s).
- Optymalizacja śladu węglowego w fazie projektowej zakładu (niskoemisyjna energia, recyklat, niskoklinkierowe spoiwa, transport bliski) wpływa wprost na konkurencyjność wyrobu w wycenach inwestycji rozliczanych przez Level(s).
Podsumowanie
Level(s) to wspólny język UE do mierzenia zrównoważoności budynków — i choć formalnie jest dobrowolny, jego wskaźniki przenikają do regulacji obowiązkowych (EPBD, Taksonomia, CSRD, nowy CPR). Dla producenta materiałów budowlanych praktyczna konsekwencja jest jasna: aktualne EPD wyrobu zgodne z EN 15804+A2 to dziś warunek wejścia na rynek inwestycji rozliczanych w tej logice. Im wcześniej producent zadba o porządne dane środowiskowe wyrobu, tym łatwiej będzie mu odpowiadać na zapytania projektantów i unikać sytuacji, w której brak EPD zamyka drogę do dużych kontraktów. Jeśli nie masz jeszcze deklaracji dla swojego wyrobu albo Twoje EPD wymaga aktualizacji, skontaktuj się z nami — pomożemy dobrać metodykę i właściwe normy.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest Level(s)?
Level(s) to europejski, dobrowolny system wspólnych wskaźników do oceny zrównoważoności budynków w całym cyklu życia: obejmuje m.in. ślad węglowy, zużycie zasobów, jakość powietrza wewnętrznego i koszty cyklu życia. Komisja Europejska promuje go jako wspólny język raportowania, do którego nawiązują kolejne regulacje.
Jak EPD pomaga spełnić wskaźniki Level(s)?
Wskaźnik 1.1 Level(s), czyli emisje gazów cieplarnianych w cyklu życia budynku, wymaga danych o GWP poszczególnych materiałów. EPD dostarcza te dane w formie zweryfikowanej i zgodnej z EN 15804+A2, dzięki czemu obliczenie dla budynku jest dokładniejsze i akceptowane przez oceniających.
Czy stosowanie Level(s) jest obowiązkowe?
Sam Level(s) jest dobrowolny, ale jego wskaźniki są stopniowo wchłaniane przez regulacje obowiązkowe, m.in. przez wymóg obliczania GWP nowych budynków w dyrektywie EPBD 2024. Wdrożenie Level(s) ułatwia więc przygotowanie się do nadchodzących obowiązków.