Ocena na poziomie budynku

Ślad węglowy budynku (GWP) wg PN-EN 15978

Współczynnik globalnego ocieplenia w cyklu życia budynku, podany w kilogramach ekwiwalentu dwutlenku węgla na metr kwadratowy powierzchni użytkowej, dla każdego etapu cyklu życia. Liczymy go dla projektów, które muszą ten wskaźnik wykazać przed urzędem, bankiem albo inwestorem. Dane wyrobowe bierzemy z deklaracji środowiskowych EPD, bo prowadzimy program EPD Polska i sami je weryfikujemy.

Kiedy inwestycja potrzebuje wskaźnika GWP

Warszawski Standard Zielonego Budynku

Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 1520/2024 Prezydenta m.st. Warszawy, obowiązuje od 1 lipca 2025 r.

Każda nowa inwestycja kubaturowa miasta wymagająca pozwolenia na budowę musi uzyskać opinię o zgodności z WSZB. Obliczenie współczynnika GWP to wymaganie 5.0 w obszarze „Elementy gospodarki o obiegu zamkniętym, materiały i rozwiązania budowlane”. Jest to wymaganie do wyboru, a w tym obszarze trzeba spełnić co najmniej dwa z ośmiu.

Co to znaczy w praktyce: standard nie stawia żadnej wartości progowej. Wymaganie jest spełnione wtedy, gdy współczynnik jest policzony i przedstawiony w raporcie. Nie da się go „nie zdać” z powodu wysokiego wyniku.

Dyrektywa EPBD, obowiązek od 2028 roku

Dyrektywa (UE) 2024/1275, art. 7 · rozporządzenie delegowane (UE) 2026/52 · wskaźnik Level(s) 1.2

Od stycznia 2028 r. świadectwo charakterystyki energetycznej nowego budynku o powierzchni powyżej 1000 m² ma zawierać współczynnik globalnego ocieplenia w cyklu życia. Od 2030 r. obowiązek obejmie wszystkie nowe budynki. Metodą obliczeniową jest ta sama norma EN 15978.

Co to znaczy w praktyce: analiza wykonana dziś na potrzeby WSZB albo przetargu to ta sama analiza, którą za dwa lata trzeba będzie zrobić obowiązkowo. Model liczbowy zostaje i aktualizuje się go przy zmianach projektu.

Zamówienia publiczne, taksonomia, finansowanie

Kryteria pozacenowe w przetargach · rozporządzenie (UE) 2020/852 · wymogi banków i funduszy

Wskaźnik emisji wbudowanych pojawia się jako kryterium oceny ofert, jako element dokumentacji do finansowania zrównoważonego oraz w certyfikacjach wielokryterialnych. Wynik podany w kg CO₂e na metr kwadratowy jest w każdym z tych zastosowań tą samą liczbą, jeśli granica systemu została opisana jednoznacznie.

Co to znaczy w praktyce: jedna analiza obsługuje kilka postępowań, pod warunkiem że raport jasno opisuje zakres elementów budowlanych i przyjęte scenariusze.

Jak WSZB definiuje to wymaganie

Standard odsyła w pierwszej kolejności do krajowej metodyki wyznaczania współczynnika globalnego ocieplenia. Taka metodyka nie została dotąd ustanowiona, więc obowiązują założenia zapisane wprost w standardzie. Poniżej ich zestawienie.

Element wymagania	Zapis WSZB
Okres badania	50 lat
Metoda obliczeń	PN-EN 15978:2012 lub norma ją zastępująca, wraz z doborem danych i określeniem scenariuszy
Jednostka wyniku	kg ekwiwalentu CO₂ na m² powierzchni użytkowej, uśrednione dla jednego roku okresu referencyjnego, osobno dla każdego etapu cyklu życia
Zakres elementów	fundamenty i część podziemna, szkielet nośny ze stropami i ścianami zewnętrznymi, elementy nienośne, fasady wraz ze stolarką i powłokami, dach, parkingi naziemne i podziemne na działce
Wiek danych LCA	nie starsze niż 10 lat dla danych generycznych i 5 lat dla danych konkretnych producentów
Dowód spełnienia	raport z przeprowadzonych obliczeń współczynnika GWP

Ocena odbywa się na etapie projektu budowlanego, w formule „spełnia” albo „nie spełnia”. Sam standard zwraca uwagę, że koszt tej pracy trzeba przewidzieć wcześniej:

Projektant musi znać system oceny zgodności inwestycji z Warszawskim Standardem Zielonego Budynku przy zawieraniu umowy o prace projektowe, aby mógł go uwzględnić w projekcie i kosztach. Warszawski Standard Zielonego Budynku, pkt 2.1

Pełny tekst standardu i procedura opiniowania: eko.um.warszawa.pl/wszb.

Co zawiera nasz raport

Wskaźnik GWP dla każdego etapu cyklu życia, w kg CO₂e/m²/rok oraz jako suma za okres 50 lat, żeby ta sama analiza obsłużyła zapis WSZB i format wymagany przez przepisy unijne.
Wynik rozbity na moduły wyrób, transport na budowę, proces budowy, użytkowanie i wymiany, koniec życia, zgodnie z granicą systemu opisaną w raporcie.
Zestawienie ilościowe materiałów i przegród, z którego wynik powstał, w formie umożliwiającej ponowne przeliczenie po zmianach projektowych.
Kartę źródeł danych z datą ważności każdego zbioru, tak aby wymóg 10 i 5 lat był sprawdzalny bez zaglądania do naszych plików roboczych.
Wskazanie wyrobów, dla których nie ma deklaracji EPD i przyjęto dane generyczne, wraz z oszacowaniem, ile wynik zyskałby na danych producenta.
Zapisy gotowe do przeniesienia do Karty oceny WSZB.

Dla wstępnego rzędu wielkości, jeszcze przed zamówieniem analizy, można skorzystać z naszego kalkulatora śladu węglowego. Kalkulator służy do orientacji, nie zastępuje obliczeń wg normy.

Czego potrzebujemy od zespołu projektowego

O terminie i o cenie decyduje jedna rzecz: w jakiej postaci dotrą do nas ilości. Rysunki same w sobie nie wystarczą, bo obliczenie opiera się na masach i objętościach.

Zestawienia z modelu BIM

Eksport IFC albo zestawienia ilościowe z Revita lub Archicada. Wariant najszybszy, bo przedmiar jest już zrobiony i wystarczy go przypisać do zbiorów danych.

Struktura przegród i powierzchnie

Opis warstw przegród wraz z powierzchniami i kubaturami elementów konstrukcyjnych. Masy przeliczamy po naszej stronie na podstawie gęstości materiałów.

Sama dokumentacja rysunkowa

Rysunki w formacie dwg bez zestawień. Przedmiar wykonujemy wtedy my, co wydłuża pracę i podnosi wycenę. Wariant możliwy, ale warto sprawdzić, czy zespół nie ma jednak zestawień z modelu.

Poza tym potrzebujemy powierzchni użytkowej przyjętej dla wskaźnika, opisu konstrukcji i wykończeń oraz informacji o rozwiązaniach instalacyjnych, jeśli mają wejść do granicy systemu. Całość pracy prowadzimy zdalnie, wizyta na budowie nie jest potrzebna, bo ocena dotyczy projektu.

Dlaczego liczy to operator programu EPD

Norma EN 15978 działa na poziomie budynku, ale karmi się danymi z poziomu wyrobu, czyli z deklaracji środowiskowych wg EN 15804+A2. Prowadzimy program EPD Polska, weryfikujemy te deklaracje i utrzymujemy rejestr wystawionych EPD. Wynik dla budynku składamy więc z danych, które znamy od strony ich powstawania, a nie z zewnętrznej bazy, której zawartości nie kontrolujemy.

Ma to znaczenie przy dwóch zapisach WSZB. Pierwszy to wiek danych, gdzie deklaracja producenta pozostaje ważna pięć lat i trzeba pilnować, żeby w dniu złożenia wniosku nie była wygasła. Drugi to jakość wyniku, bo wyrób bez własnej deklaracji wchodzi do obliczeń z wartością generyczną, zwykle zawyżoną wobec rzeczywistej produkcji krajowej. Dla betonu, który zwykle odpowiada za największą część emisji wbudowanych, korzystamy z danych wyliczonych dla polskich receptur i polskiego miksu cementowego.

Wymagania, które warto policzyć przy okazji

Jeżeli projekt i tak wchodzi w obszar gospodarki o obiegu zamkniętym, dwa sąsiednie wymagania opierają się na tym samym materiale wejściowym i domykają się niewielkim dodatkowym nakładem.

Deklaracje środowiskowe materiałów i wyrobów, wymaganie 5.1

Standard uznaje wymaganie za spełnione, gdy w projekcie zastosowano co najmniej dziesięć wyrobów z ważną deklaracją EPD zgodną z ISO 14025, ISO 21930 albo EN 15804, przy czym z jednej grupy materiałowej można wykazać najwyżej dwa. Ponieważ analiza GWP i tak przechodzi przez zestawienie wyrobów, wskazanie tej dziesiątki i sprawdzenie ważności deklaracji jest naturalnym rozszerzeniem tej samej pracy.

Analiza kosztów w cyklu życia budynku, wymaganie 6.7

Liczy się na tym samym przedmiarze i na tym samym okresie odniesienia, tylko w jednostkach pieniężnych zamiast emisyjnych. Zobacz analizę LCCA.

Najczęstsze pytania

Czy istnieje już krajowa metodyka wyznaczania GWP?

Nie została ustanowiona. Powstała propozycja opracowana przez NAPE S.A. z norweskim partnerem AS Plan Viak w projekcie finansowanym z Mechanizmu Finansowego EOG, a także materiały PLGBC, ale żaden z tych dokumentów nie ma mocy przepisu. Do czasu ustanowienia metodyki obowiązują założenia zapisane wprost w WSZB, czyli 50 lat, PN-EN 15978 i wskazany zakres elementów budowlanych.

Która edycja normy obowiązuje, skoro EN 15978 została zaktualizowana?

EN 15978:2026 została opublikowana przez CEN w marcu 2026 r., a wycofanie edycji z 2011 r. przewidziano na marzec 2028 r. Polski Komitet Normalizacyjny nie opublikował dotąd polskiej adopcji nowej edycji, więc w katalogu Polskich Norm pozostaje PN-EN 15978:2012 i to ona jest podstawą obliczeń przywołaną przez WSZB. Zapis standardu obejmuje też normę zastępującą, więc datę publikacji nowej PN śledzimy i uwzględniamy w raportach po jej ukazaniu się.

Czy jest wartość graniczna, której nie wolno przekroczyć?

W WSZB nie ma. Wymaganie polega na obliczeniu i przedstawieniu wskaźnika. Wartości progowe pojawią się dopiero wraz z krajowymi limitami zapowiadanymi w ramach wdrożenia dyrektywy EPBD, i to jest powód, dla którego warto poznać własny wynik wcześniej niż w roku, w którym limit zacznie obowiązywać.

Ile trwa taka analiza?

Przy kompletnych zestawieniach ilościowych zwykle od dwóch do czterech tygodni roboczych dla budynku użyteczności publicznej średniej wielkości. Jeżeli przedmiar wykonujemy my na podstawie samych rysunków, termin wydłuża się o czas potrzebny na jego przygotowanie i uzgodnienie z zespołem projektowym.

Czy możemy nauczyć się liczyć to samodzielnie?

Tak. Prowadzimy szkolenie dla zespołów projektowych obejmujące granicę systemu, moduły, scenariusze, dobór i wiek danych oraz sposób udokumentowania wyniku pod WSZB, wraz z arkuszem obliczeniowym i biblioteką wskaźników. Pierwszą analizę wykonaną przez pracownię możemy zwalidować, żeby raport złożony w urzędzie był obroniony przy pierwszym podejściu.

Czy analiza GWP jest certyfikacją?

Nie. To usługa obliczeniowa i raport, a nie certyfikacja ani weryfikacja deklaracji w rozumieniu ISO 14025. Certyfikację i weryfikację prowadzimy osobno, dla deklaracji środowiskowych wyrobów. Jeżeli obliczenia wykona pracownia, możemy wystąpić wyłącznie w roli sprawdzającego, bez łączenia obu ról na tym samym obiekcie.

Sprawdzimy Państwa projekt i wskażemy zakres

Napiszcie, jaki to obiekt, jaka powierzchnia użytkowa i w jakiej postaci są dostępne ilości. Zakres i wycenę odsyłamy w 24 godziny robocze.

Zapytaj o analizę GWP Renata Wojnowska, 730 668 341