24 czerwca 2026 r. ISO opublikowała drugie wydanie ISO 14025 – normy, na której opierają się programy EPD – oraz trzecie wydanie ISO 14021, dotyczące samodeklarowanych oświadczeń środowiskowych. Na początku maja ukazało się trzecie wydanie ISO 14024 o ekoetykietach. Niezależnie od tego CEN zastąpił raport techniczny CEN/TR 15941:2010 normą EN 15941:2024, która dotyczy jakości danych w ocenie środowiskowej wyrobów budowlanych. Poniżej wyjaśniamy, co te cztery dokumenty oznaczają dla producenta – i czego na razie nie zmieniają.
Cztery dokumenty w skrócie
| Dokument | Zastępuje | Czego dotyczy | Najważniejsza zmiana |
|---|
| ISO 14025:2026 (czerwiec 2026) | ISO 14025:2006 | EPD i programy EPD | wymagania dla narzędzi EPD, szersze obowiązki operatora programu, nowy rozdział o typach EPD |
| ISO 14021:2026 (czerwiec 2026) | ISO 14021:2016 wraz ze zmianą Amd 1:2021 | samodeklarowane oświadczenia środowiskowe | oświadczenie ma być elementem udokumentowanego programu |
| ISO 14024:2026 (maj 2026) | ISO 14024:2018 | ekoetykiety | nowe załączniki o metodach oceny zgodności i odróżnianiu ekoetykiety od innych oznaczeń |
| EN 15941:2024 | CEN/TR 15941:2010 | jakość danych do EPD i oceny budynków | dokument zmienił status z raportu technicznego na normę |
Zmienił się też wspólny tytuł serii. Dawne „Etykiety i deklaracje środowiskowe” (Environmental labels and declarations) zastąpiono określeniem „Oświadczenia i programy środowiskowe dla wyrobów” (Environmental statements and programmes for products).
ISO 14025:2026 – nowe obowiązki programu EPD
Przedmowa nowego wydania wymienia zmiany wprost. Do powołań normatywnych dodano ISO/TS 14027 (opracowywanie PCR) i ISO/TS 14029 (wzajemne uznawanie). Dodano rozdział o typach EPD oraz załącznik o harmonizacji reguł kategorii wyrobu (PCR), który ma poprawić porównywalność deklaracji z różnych programów. Rozszerzono wymagania dotyczące przeglądu PCR i weryfikacji, a część treści przeniesiono do ISO 14020:2022.
Najbardziej praktyczna zmiana dotyczy narzędzi. Norma uznaje, że deklaracje powstają dziś najczęściej w oprogramowaniu – kalkulatorach EPD i generatorach deklaracji – i wprowadza wymagania dla takich narzędzi oraz obowiązek wskazania narzędzia w samej deklaracji. Dla producenta oznacza to, że kalkulator użyty do obliczeń przestaje być wewnętrzną sprawą firmy doradczej i staje się elementem podlegającym ocenie.
Potrzebujesz deklaracji EPD dla swojego wyrobu?
Opracowujemy, weryfikujemy i rejestrujemy deklaracje środowiskowe EPD typu III zgodne z EN 15804 — potrzebne w przetargach, certyfikacji budynków i wymaganiach CPR. Przygotujemy wycenę dopasowaną do Twojego produktu, bez zobowiązań.
Zamów bezpłatną wycenę →Przykład: producent kostki brukowej korzysta z branżowego kalkulatora EPD udostępnionego przez stowarzyszenie. Według nowego wydania w deklaracji powinna się znaleźć informacja o tym narzędziu, a operator programu musi mieć pewność, że jego wersja spełnia wymagania normy. Przy kolejnej aktualizacji deklaracji warto zapytać dostawcę narzędzia, czy przeszło ono taką ocenę.
Czy dotychczasowe deklaracje tracą ważność
Nie z dnia na dzień. Dla wyrobów budowlanych podstawą pozostaje EN 15804:2012+A2:2019, która powołuje datowane wydanie EN ISO 14025:2010 (odpowiednik ISO 14025:2006). Dopóki EN 15804 nie zostanie zrewidowana, nowe wydanie ISO nie zmienia automatycznie podstawy deklaracji sporządzanych według tej normy. Nie ma też jeszcze polskich odpowiedników wydań z 2026 r., więc powołania na normy PN-EN pozostają aktualne.
Zasady przejścia, w tym sposób traktowania już opublikowanych deklaracji, ustala operator programu i ogłasza je w dokumentach programu. Jeżeli ktoś twierdzi, że wszystkie dotychczasowe EPD wygasły, warto poprosić o wskazanie podstawy takiego stanowiska.
ISO 14021:2026 – koniec z pojedynczym hasłem na etykiecie
To zmiana o największym znaczeniu dla producentów, którzy nie mają pełnej EPD. Samodeklarowane oświadczenie środowiskowe – na przykład o zawartości materiału z recyklingu albo o możliwości recyklingu – ma być teraz elementem udokumentowanego programu, a nie jednorazowym stwierdzeniem na opakowaniu. Wzmocniono wymagania dotyczące dokumentacji, którą trzeba przechowywać jako dowód prawdziwości oświadczenia.
Do tego dochodzą trzy kwestie, które w praktyce najczęściej budzą spory. Norma opisuje rolę łańcucha kontroli pochodzenia przy ocenie oświadczeń takich jak zawartość materiału z recyklingu. Wprowadza obowiązek ujawnienia sposobu przypisania cech, jeżeli wpływa on na wiarygodność oświadczenia. Zmienia też wytyczne dotyczące symbolu pętli Möbiusa, aby ograniczyć nieporozumienia na rynku. Wykaz oświadczeń szczegółowych, wraz z nowymi pozycjami, znajduje się w rozdziale 8.
Przykład: hasło „30% stali z recyklingu” na karcie technicznej wymaga dowodów od huty i bilansu masowego, a także informacji, czy chodzi o udział fizyczny w danej partii, czy o wartość przypisaną.
Zmiany wpisują się w kierunek wyznaczony przez dyrektywę (UE) 2024/825, która zaostrza zasady formułowania twierdzeń środowiskowych wobec konsumentów. Cel jest ten sam: oświadczenie ma się opierać na dowodzie, który da się sprawdzić. Więcej o terminach jej stosowania – także w Polsce – piszemy w artykule o zakazie haseł „neutralny klimatycznie”.
Koniec podziału na typ I, II i III
We wszystkich trzech wydaniach z 2026 r. dotychczasowe określenia oznaczono jako wycofane. Zamiast „deklaracji środowiskowej III typu” używa się określenia EPD, zamiast „etykiety środowiskowej II typu” – samodeklarowanego oświadczenia środowiskowego, a zamiast „etykiety środowiskowej I typu” – ekoetykiety. Wycofano także ogólne terminy „etykieta środowiskowa” i „deklaracja środowiskowa”. Materiały handlowe i dokumentację opartą na starym podziale warto zaktualizować przy najbliższej rewizji.
EN 15941:2024 – jakość danych zyskuje na znaczeniu
Wybór danych do obliczeń przestał być kwestią zaleceń. EN 15941:2024 określa wymagania reprezentatywności czasowej, technologicznej i geograficznej danych używanych w deklaracjach według EN 15804 oraz w ocenie budynków według EN 15978. Norma opisuje też, jak zbudować hierarchię wyboru danych i jak raportować ich jakość na poziomie wyrobu i budynku. W praktyce coraz trudniej będzie bronić danych ogólnych tam, gdzie dostępne są dane właściwe dla zakładu.
Co zrobić teraz – lista kontrolna
- Jeżeli używasz na wyrobie lub opakowaniu oświadczenia własnego, sprawdź, czy stoi za nim udokumentowany zestaw dowodów, a nie tylko zapewnienie dostawcy.
- Jeżeli planujesz EPD, ustal z operatorem programu, według którego wydania będzie prowadzona weryfikacja i jakie zasady przejścia obowiązują.
- Jeżeli korzystasz z kalkulatora lub innego narzędzia do obliczeń, zapytaj, czy jego wersja została oceniona i jak będzie wskazana w deklaracji.
- Przejrzyj źródła danych pod kątem EN 15941:2024 – szczególnie tam, gdzie dziś używasz danych ogólnych z baz.
- Przy najbliższej rewizji materiałów zastąp podział na typy I, II i III terminologią z nowych wydań.
Stanowisko programu EPD Polska
Analizujemy różnice między wydaniami z 2006 i 2026 r. i na tej podstawie zaktualizujemy dokumenty programu: zasady programu, procedurę weryfikacji, zasady PCR oraz wzór deklaracji. Zasady przejścia opublikujemy w dokumentach programu. Deklaracje wydane przed przejściem zachowują ważność na warunkach, na jakich zostały wystawione.
Najczęstsze pytania
Czy moja obecna EPD jest nadal ważna?
Tak – deklaracja zachowuje ważność na warunkach, na jakich została wystawiona. EN 15804+A2 nadal powołuje datowane wydanie EN ISO 14025:2010.
Od kiedy nowe EPD będą weryfikowane według ISO 14025:2026?
Termin wynika z zasad przejścia, które ogłasza operator programu. W EPD Polska opublikujemy je w dokumentach programu.
Czy nadal mogę pisać „deklaracja środowiskowa III typu”?
Formalnie termin został w nowych wydaniach wycofany. W nowych materiałach lepiej używać określenia EPD.
Masz pytanie o konkretną deklarację?
Jeżeli chcesz sprawdzić, jak zmiany wpłyną na Twoją EPD lub oświadczenie środowiskowe, napisz na epd@epd.org.pl, zadzwoń: +48 730 668 341 albo skorzystaj z formularza EPD.
Źródła