EN 17213 — norma definiująca zasady opracowywania EPD dla okien i drzwi — istnieje od 2020 roku. Ale w 2025 roku ukazała się zmieniona wersja EN 17213:2020+A1:2025, dostosowująca dokument do wymagań EN 15804+A2. To nie rewolucja, ale zmiana, która istotnie wpływa na zakres i szczegółowość każdej nowej deklaracji środowiskowej w branży stolarki otworowej.
Co to jest EN 17213?
EN 17213 to cPCR (complementary Product Category Rules) — dokument uzupełniający bazowy PCR (EN 15804) o reguły specyficzne dla okien i drzwi pieszych. Opracowany przez CEN/TC 33 — komitet techniczny odpowiedzialny również za normy curtain walling (EN 18001) i okuć budowlanych (EN 17610).
Zakres normy
Norma obejmuje wyroby zdefiniowane w trzech normach produktowych:
| Norma produktowa | Wyroby |
|---|
| EN 14351-1 | Okna zewnętrzne i drzwi zewnętrzne piesze (okna uchylno-rozwierane, stałe szklenia, okna dachowe) |
| EN 14351-2 | Drzwi wewnętrzne piesze |
| EN 16034 | Okna i drzwi z cechami odporności ogniowej i/lub dymoszczelności |
W zakresie są również okna z roletami, żaluzjami i kasetami roletnymi. Norma jest neutralna materiałowo — obejmuje PVC, aluminium, drewno, drewno-aluminium, stal i kompozyty.
Wersja 2020 vs 2020+A1:2025 — co się zmieniło?
Poprawka A1:2025 to przede wszystkim przeniesienie bazowego PCR z EN 15804+A1 na EN 15804+A2. Brzmi technicznie, ale konsekwencje praktyczne są znaczące:
1. Moduły C i D — teraz obowiązkowe
W wersji 2020 (opartej na +A1):
– A1–A3 — obowiązkowe
– C1–C4, D — opcjonalne
W wersji 2020+A1:2025 (opartej na +A2):
– A1–A3 — obowiązkowe
– C1–C4 — obowiązkowe dla EPD typu cradle-to-grave
– D — obowiązkowe do zadeklarowania (osobno od sumy A–C)
To oznacza, że producent okien nie może już opublikować EPD obejmującego wyłącznie fazę produkcji. Musi zamodelować, co stanie się z oknem po 30 latach użytkowania i demontażu.
2. Nowe wskaźniki wpływu środowiskowego
EN 15804+A2 rozszerza listę obowiązkowych wskaźników:
– GWP rozdzielony na: GWP-fossil, GWP-biogenic, GWP-luluc (zmiana użytkowania gruntów)
– Nowe wskaźniki: potencjał zubożenia wody (WDP), toksyczność dla ludzi, ekotoksyczność
– Zaktualizowane współczynniki charakteryzacji (EF 3.0/3.1)
Dla okien drewnianych i drewniano-aluminiowych zmiana GWP-biogenic jest szczególnie istotna — drewno pochłania CO₂ w A1 (korzyść), które jest uwalniane w C3/C4 (obciążenie).
3. Wymóg jakości danych
Wersja +A2 wprowadza ostrzejsze wymagania dotyczące jakości danych tła (background data) w LCA. Producenci muszą korzystać z baz danych zgodnych z EN 15804+A2.
Złożoność EPD okna — wielomateriałowy produkt
Okno to nie jeden wyrób, a składanka wielu materiałów z różnymi profilami środowiskowymi i ścieżkami końca życia:
| Komponent | Materiał | Udział w GWP |
|---|
| Rama | PVC / aluminium / drewno | 20–40% |
| Szyba zespolona (IGU) | Szkło float + ramka dystansowa + gaz | 30–50% |
| Uszczelki | EPDM / TPE | 2–5% |
| Okucia | Stal / zamak / aluminium | 5–15% |
| Wzmocnienia | Stal (w oknach PVC) | 5–15% |
Szyba w granicach systemu
W przeciwieństwie do EN 18001 (curtain walling), gdzie producent może wykluczyć IGU z granic systemu, w EN 17213 szyba jest integralną częścią okna i musi być uwzględniona w EPD. To logiczne — okno bez szyby nie istnieje.
Okucia — granica z EN 17610
Okucia (zawiasy, klamki, zamki) są włączone w EPD okna jako jego integralna część. Jeśli jednak producent okuć chce opublikować osobne EPD dla swoich wyrobów (np. klamka sprzedawana oddzielnie), stosuje normę EN 17610:2022. Granica jest jasna: okucia w oknie = EN 17213; okucia jako samodzielny produkt = EN 17610.
Jednostka funkcjonalna i żywotność
- Jednostka zadeklarowana: 1 m² okna lub drzwi (przy wymiarach referencyjnych, np. 1230 × 2180 mm)
- RSL (żywotność referencyjna): 30 lat — zarówno dla okien, jak i drzwi
RSL = 30 lat przy 50-letnim cyklu referencyjnym budynku oznacza, że w pełnym LCA budynku (wg EN 15978) konieczna jest jedna wymiana okien w module B4. To podwaja ślad środowiskowy okien w perspektywie całego budynku.
Recykling na koniec życia — co mówi moduł D?
Moduł D zyskuje na znaczeniu dzięki obowiązkowej deklaracji:
- Aluminium: ~95% recyklingu na koniec życia → duże ujemne wartości GWP w module D
- Szkło: ~30% recyklingu → umiarkowana korzyść
- PVC: rosnące programy recyklingu (Rewindo w Niemczech, EPPA w Europie) → korzyść zależna od krajowej infrastruktury
- Drewno: spalanie z odzyskiem energii lub składowanie → korzyść energetyczna w D
Wybór materiału ramowego ma więc wpływ nie tylko na moduł A1–A3, ale także na D — okna aluminiowe zyskują przewagę w module D, choć mają wyższy GWP w produkcji.
Trzy normy CEN/TC 33 — ekosystem EPD dla budynkowej obróbki otworów
| Norma | Zakres | Status |
|---|
| EN 17213:2020+A1:2025 | Okna i drzwi piesze | Opublikowana |
| EN 18001:2024 | Ściany osłonowe (bez otwieranych elementów) | Opublikowana |
| EN 17610:2022 | Okucia budowlane (osobne EPD) | Opublikowana |
Razem tworzą spójny zestaw reguł: fasada szklana → EN 18001, otwierane okna w fasadzie → EN 17213, klamka sprzedawana osobno → EN 17610.
Co to oznacza dla polskich producentów?
Polska jest jednym z największych europejskich eksporterów stolarki okiennej — firmy takie jak Oknoplast, Drutex, Fakro czy Dovista (Rationel/Velfac) mają tu zakłady produkcyjne. Aktualizacja EN 17213 oznacza:
- Nowe EPD muszą spełniać wymagania +A2 — ze wszystkimi nowymi wskaźnikami i obowiązkowymi modułami C/D
- Istniejące EPD oparte na +A1 wygasają — stara wersja EN 17213:2018 wycofana 1 sierpnia 2025
- Dostawcy profili (Rehau, Veka, Aluplast, Gealan) dostarczają dane upstream — producenci okien muszą zbudować model LCA na poziomie gotowego wyrobu
- Przetargi BREEAM, DGNB, LEED — coraz częściej wymagają EPD; norma +A2 to podstawa akceptacji
Status w Polsce
Polska norma PN-EN 17213:2020+A1:2025 jest spodziewana w pierwszej połowie 2026 roku. Do czasu jej oficjalnego opublikowania przez PKN obowiązuje bezpośrednio wersja EN.
Podsumowanie zmian: 2020 → 2020+A1:2025
| Element | EN 17213:2020 (+A1 core PCR) | EN 17213:2020+A1:2025 (+A2 core PCR) |
|---|
| Bazowy PCR | EN 15804:2012+A1:2013 | EN 15804:2012+A2:2019 |
| Moduły C1–C4 | Opcjonalne | Obowiązkowe |
| Moduł D | Opcjonalny | Obowiązkowy (oddzielnie) |
| GWP | Łączny | Rozdzielony: fossil, biogenic, luluc |
| Nowe wskaźniki | — | WDP, toksyczność, ekotoksyczność |
| Wycofanie starej wersji | — | 1 sierpnia 2025 |
Poprawka A1:2025 nie zmienia zakresu wyrobów ani definicji jednostki funkcjonalnej — zmienia natomiast fundamentalnie głębokość i szczegółowość każdego EPD. Dla branży stolarki okiennej to sygnał, że era uproszczonych, tylko-A1-A3 deklaracji dobiega końca.