W skrócie. Producent stali potrzebuje niemal tych samych danych źródłowych do obliczenia emisji wbudowanych na potrzeby CBAM i do deklaracji EPD według EN 15804. Jeśli zbierzesz je raz, w dobrze przemyślanej strukturze, obsłużysz oba wymagania – i będziesz gotów, gdy zapyta importer z UE, generalny wykonawca albo projektant.
Najczęstszy problem, z jakim zgłaszają się do nas producenci, to brak danych w chwili, gdy okazują się potrzebne. Zużycie energii nie było opomiarowane dla poszczególnych linii, dostawca wsadu nie przekazał informacji o emisjach, a produkcji nie da się przypisać do kodów CN. Uzupełnienie takich luk po fakcie jest drogie, a czasem niemożliwe. Poniższa lista kontrolna pozwala uniknąć tej sytuacji.
Dlaczego CBAM i EPD korzystają z tych samych danych
CBAM (rozporządzenie (UE) 2023/956) wymaga obliczenia emisji wbudowanych w towar na poziomie instalacji – z uwzględnieniem prekursorów, czyli wsadów, które same są towarami objętymi CBAM. EPD według EN 15804+A2 opisuje wpływ wyrobu na środowisko w cyklu życia, w tym wskaźnik GWP dla modułów A1–A3. Metodyki się różnią: inne są zakresy gazów, zasady alokacji, granice systemu i sposób weryfikacji. Wyniki nie będą więc identyczne. Dane pierwotne są jednak w dużej mierze te same – zużycie energii i paliw, wsady materiałowe, wielkości produkcji.
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje okres docelowy CBAM. Dla żelaza i stali do liczby certyfikatów wlicza się co do zasady emisje bezpośrednie, ale emisje pośrednie (z zużytej energii elektrycznej) nadal trzeba monitorować i raportować. W EPD energia elektryczna jest jednym z kluczowych składników wyniku GWP – dlatego jej opomiarowanie jest równie ważne dla obu celów.
Importujesz towary objęte CBAM?
Przygotowujemy kalkulację emisji wbudowanych i dane do rocznej deklaracji CBAM. Sprawdzamy kompletność dokumentów od dostawcy i porównujemy koszt dostępnych wariantów, uwzględniając przygotowanie oraz weryfikację danych. Zacznij od zapytania o zakres usługi. Dokumenty poufne przekażesz przez depozyt Multicert po otrzymaniu zaproszenia.
Poproś o wycenę →Przekaż dokumenty do prowadzonej sprawyLista kontrolna danych
| Dane | CBAM | EPD | Praktyczna wskazówka |
|---|
| Opomiarowane zużycie energii elektrycznej i jej źródło (umowa sprzedaży, PPA, gwarancje pochodzenia) | Tak – emisje pośrednie raportowane | Tak – GWP A1–A3 | Podliczniki na głównych liniach; zachowaj dokumenty potwierdzające źródło energii. |
| Zużycie paliw i reduktorów według rodzaju (gaz ziemny, koks, węgiel, elektrody) | Tak – emisje bezpośrednie | Tak | Dane z faktur i wag, uzgodnione z bilansem zakładu. |
| Wsady materiałowe: ruda, złom, żelazostopy, prekursory | Tak – prekursory | Tak | Rozróżnij złom przedkonsumpcyjny i pokonsumpcyjny – ma to znaczenie w EPD. |
| Bezpośrednie emisje procesowe | Tak – podstawa liczby certyfikatów dla stali | Tak | Metoda bilansu masowego lub pomiar ciągły zgodnie z planem monitorowania. |
| Wielkość produkcji według wyrobu i kodu CN | Tak – na tonę i na kod CN | Tak – jednostka deklarowana | Uzgodnij nazewnictwo wyrobów w systemie ERP z kodami CN. |
| Ścieżka produkcji dla każdej linii (wielki piec i konwertor, DRI, piec łukowy) | Tak – wskaźnik ścieżki produkcji | Tak | Ścieżka decyduje m.in. o benchmarku przy korekcie z tytułu bezpłatnych uprawnień. |
| Dane emisyjne od dostawców prekursorów | Tak | Tak – etap wcześniejszy łańcucha | Wpisz obowiązek przekazywania danych do umów z dostawcami. |
| Opłata za emisję zapłacona w kraju pochodzenia | Tak – możliwe pomniejszenie | – | Dotyczy dostawców spoza UE; potrzebne dowody zapłaty. |
| Odpady, produkty uboczne i ich zagospodarowanie (żużel, pyły, zgorzelina) | Częściowo – granice instalacji | Tak – alokacja, moduły A3 i C | Ilości i sposób zagospodarowania; ważne przy alokacji. |
| Transport surowców do zakładu | Nie | Tak – moduł A2 | Odległości i środki transportu dla głównych wsadów. |
| Plan monitorowania i granice instalacji | Tak | Tak – granica systemu według PCR | Jedna, spójna definicja granic dla obu celów. |
Przykład: jedna baza, trzy zastosowania
Uwaga: opis ma charakter ilustracyjny i nie dotyczy konkretnego zakładu.
Walcownia produkuje kształtowniki z kęsów kupowanych od dwóch hut – jednej w UE, drugiej spoza Unii. Firma zbudowała jedną bazę danych za rok odniesienia, w której każda pozycja ma przypisaną linię produkcyjną, kod CN i źródło. Z tej samej bazy:
- przygotowała komunikat dla importera z danymi o emisjach wbudowanych w kształtowniki, z uwzględnieniem prekursorów od obu hut,
- przekazała dane do obliczeń LCA na potrzeby EPD według EN 15804+A2,
- odpowiedziała na zapytanie generalnego wykonawcy o ślad węglowy wyrobów do certyfikacji budynku.
Każde z tych zadań wymagało innego przeliczenia, ale żadne nie wymagało ponownego zbierania danych.
Jak uporządkować dane – zasady
- Zbieraj na poziomie instalacji i linii, a nie tylko całego zakładu. Dane zagregowane trudno potem rozdzielić.
- Ustal jeden rok odniesienia i trzymaj się go w obu analizach – EN 15804 wymaga danych reprezentatywnych dla okresu nie starszego niż kilka lat, a CBAM rozlicza okresy roczne.
- Dokumentuj źródło każdej liczby – licznik, faktura, waga, deklaracja dostawcy. Weryfikator zapyta o to w obu przypadkach.
- Uzgodnij bilans masowy – wsady, wyroby, odpady i produkty uboczne powinny się bilansować.
- Zadbaj o dane od dostawców – to zwykle najdłuższy element przygotowań.
Więcej o różnicach między wynikiem CBAM a EPD przeczytasz w artykule EPD a CBAM – czego deklaracja nie załatwia. Gdy masz już liczby, ekspozycję kosztową możesz oszacować za pomocą naszego przewodnika i kalkulatora kosztu CBAM.
Najczęstsze luki w danych – i jak je zamknąć
W praktyce powtarzają się trzy problemy. Pierwszy to energia elektryczna mierzona tylko na przyłączu zakładu. Bez podliczników nie da się rzetelnie przypisać zużycia do wyrobów, a to właśnie energia często dominuje w wyniku GWP stali z pieca łukowego. Drugi to brak powiązania produkcji z kodami CN – system ERP posługuje się nazwami handlowymi, a CBAM wymaga raportowania według nomenklatury celnej. Trzeci to dane dostawców w różnych formatach: jeden przysyła EPD, drugi deklarację w PDF, trzeci nic. Warto ustalić jeden wzór zapytania i wpisać termin przekazania danych do umowy.
Najczęstsze pytania
Czy ta sama liczba sprawdzi się w CBAM i w EPD?
Nie – wyniki się różnią ze względu na odmienne metodyki. Dane wejściowe w dużej mierze się jednak pokrywają, więc jedna dobrze zorganizowana baza obsłuży oba cele.
Co zajmuje najwięcej czasu?
Opomiarowanie energii i emisji procesowych na poziomie instalacji oraz pozyskanie danych od dostawców prekursorów. Od pierwszego warto zacząć, bo jest w pełni pod Twoją kontrolą.
Czy producent w Polsce w ogóle potrzebuje danych CBAM?
CBAM dotyczy importu spoza UE, ale polscy producenci kupujący wsad spoza Unii lub dostarczający dane klientom-importerom coraz częściej są o nie proszeni. Dane do EPD są potrzebne niezależnie od CBAM.
Jak długo trzeba przechowywać dane?
Okresy przechowywania wynikają z przepisów CBAM i zasad programu EPD. Bezpieczna praktyka to archiwizacja danych źródłowych przez cały okres ważności deklaracji i rozliczeń.
Sprawdźmy gotowość Twoich danych
Pomagamy producentom raz zbudować taką bazę danych i przekształcić ją w zweryfikowaną EPD oraz pakiet danych na potrzeby CBAM. Napisz na epd@epd.org.pl lub zadzwoń: +48 730 668 341. Możesz też skorzystać z formularza kontaktowego.
Źródła