Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 z dnia 27 listopada 2024 r. — popularnie określane jako „nowy CPR” — to najpoważniejsza od dekady zmiana w prawie wyrobów budowlanych w UE. Zastępuje obowiązujące od 2011 r. rozporządzenie 305/2011 i wprowadza wymóg, którego rynek od dawna oczekiwał: obowiązkowe deklarowanie charakterystyki środowiskowej wyrobu w ramach deklaracji właściwości użytkowych. Dla producenta oznacza to, że dane z oceny cyklu życia i wskaźnik GWP zaczynają mieć status taki sam jak nośność, klasa reakcji na ogień czy przewodność cieplna — są częścią dokumentów dopuszczających wyrób do obrotu w UE.
Co rozporządzenie zastępuje i kogo obejmuje
CPR 2024/3110 zastępuje rozporządzenie 305/2011 (tzw. „stare CPR”), które przez ponad dekadę regulowało wprowadzanie wyrobów budowlanych do obrotu na jednolitym rynku UE. Zakres podmiotowy pozostaje ten sam — obejmuje producentów, importerów i dystrybutorów wyrobów budowlanych — ale rozporządzenie istotnie rozszerza zakres przedmiotowy:
- obowiązek deklarowania charakterystyki środowiskowej obok dotychczasowych zasadniczych charakterystyk technicznych,
- wymóg sporządzania Cyfrowego Paszportu Produktu (DPP) z danymi środowiskowymi i o pochodzeniu wyrobu,
- wzmocniona rola jednostek notyfikowanych w ocenie i weryfikacji deklaracji,
- uporządkowane systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (AVS), w tym dla danych środowiskowych.
Kluczowa zmiana: charakterystyka środowiskowa w DoP
Najważniejsza praktyczna konsekwencja CPR 2024/3110 dla producenta: wskaźnik potencjału globalnego ocieplenia (GWP) liczony metodą oceny cyklu życia staje się obowiązkową częścią deklaracji właściwości użytkowych. Rozporządzenie wymaga deklarowania charakterystyki środowiskowej wyrobu w oparciu o zharmonizowane reguły obliczeniowe, a art. 15 ust. 2 przewiduje obliczanie jej w najnowszej wersji oprogramowania udostępnionego bezpłatnie przez Komisję. Metodyka jest w praktyce oparta na EN 15804:2012+A2:2019/AC:2021 i, jeśli istnieje, na odpowiednim dokumencie c-PCR dla danej grupy wyrobów.
To nie jest „kolejny dokument do papieru” — to obowiązkowy element oznakowania CE. Producent, który nie dostarczy zgodnej charakterystyki środowiskowej, nie spełni warunków wprowadzenia wyrobu do obrotu w UE w momencie, gdy wymóg zacznie obowiązywać dla jego kategorii.
Potrzebujesz deklaracji EPD dla swojego wyrobu?
Opracowujemy, weryfikujemy i rejestrujemy deklaracje środowiskowe EPD typu III zgodne z EN 15804 — potrzebne w przetargach, certyfikacji budynków i wymaganiach CPR. Przygotujemy wycenę dopasowaną do Twojego produktu, bez zobowiązań.
Zamów bezpłatną wycenę →Harmonogram — wymagania wchodzą etapami
CPR 2024/3110 weszło w życie, ale szczegółowe wymagania środowiskowe będą stosowane etapami, w miarę publikowania nowych zharmonizowanych specyfikacji technicznych zastępujących dotychczasowe normy zharmonizowane (hEN). To oznacza, że dla każdej kategorii wyrobów termin „od kiedy obowiązkowo” zależy od daty publikacji odpowiedniego aktu wykonawczego i nowej specyfikacji.
W praktyce producent nie powinien czekać na ostatni moment. Ścieżka jest jasna: kolejne grupy wyrobów — beton i wyroby cementowe, izolacje, stolarka otworowa, stal konstrukcyjna, wyroby gipsowe — będą dostawały nowe specyfikacje techniczne w nadchodzących latach. Producenci, którzy mają już EPD opracowane według EN 15804+A2, dysponują częścią potrzebnych danych, ale wymagania dla swojej rodziny wyrobów będą musieli spełnić według nowej specyfikacji i systemu oceny.
EN 15804+A2 i c-PCR — fundament metodyki
CPR 2024/3110 nie wprowadza własnej metody oceny cyklu życia od zera. Oparł się na tym, co rynek już zna i stosuje: na normie EN 15804+A2 jako wspólnej podstawie dla wszystkich wyrobów budowlanych oraz na uzupełniających normach c-PCR (np. EN 16757 dla betonu, EN 16783 dla izolacji, EN 17213 dla okien i drzwi, EN 17328 dla wyrobów gipsowych). Aktualne, zweryfikowane EPD oparte na tych normach jest dobrym przygotowaniem danych do przyszłej obowiązkowej deklaracji środowiskowej, choć nie zastępuje obliczenia w oprogramowaniu Komisji ani walidacji przez jednostkę notyfikowaną.
System oceny i weryfikacji — rola jednostek notyfikowanych
Dla oceny zrównoważenia środowiskowego CPR 2024/3110 wprowadza odrębny system oceny i weryfikacji właściwości użytkowych — system 3+, opisany w załączniku IX pkt 4 do rozporządzenia. Producent ocenia właściwości użytkowe wyrobu i prowadzi zakładową kontrolę produkcji. Jednostka notyfikowana waliduje wartości wejściowe, przyjęte założenia, ocenę producenta, zastosowany proces i prawidłowe wykorzystanie oprogramowania, a następnie wydaje sprawozdanie z walidacji. Walidacja nie obejmuje pozostałych charakterystyk technicznych ani całej deklaracji, a system dla danej rodziny lub kategorii wyrobów wynika z art. 10 i właściwych aktów. To istotny krok dalej niż „własne stwierdzenie producenta”: jeżeli dla rodziny wyrobów przewidziano system 3+, ocenę zrównoważenia środowiskowego producenta waliduje jednostka notyfikowana.
W programach dobrowolnych ten mechanizm działa od lat — operator programu EPD (np. EPD Polska) angażuje akredytowanych weryfikatorów strony trzeciej do oceny deklaracji. CPR wprowadza dla wymogu prawnego odrębną walidację, której dobrowolna weryfikacja EPD nie zastępuje.
Co producent powinien zrobić już teraz
Trzy konkretne kroki, które warto podjąć przed wejściem wymogów dla swojej kategorii wyrobu:
- Zidentyfikuj właściwy c-PCR dla swojej kategorii wyrobu i sprawdź, jakie wskaźniki oraz moduły cyklu życia są obowiązkowe. Brak właściwego c-PCR to najczęstsza przyczyna odrzucenia deklaracji przez weryfikatora.
- Uporządkuj dane wejściowe — zużycie surowców, energii, mediów, dane o transporcie, odpady. Im lepsze dane pierwotne z zakładu, tym wiarygodniejsze EPD i tym mniejsze ryzyko, że deklaracja będzie wymagać poważnej rewizji po publikacji nowej specyfikacji dla Twojej kategorii.
- Opracuj EPD zgodne z EN 15804+A2 z weryfikacją przez stronę trzecią. Deklaracje typu III w programie EPD Polska zawierają dane, które po wejściu wymogu CPR mogą ułatwić przygotowanie obowiązkowej charakterystyki środowiskowej. Konieczne będzie jednak jej obliczenie według właściwej specyfikacji i ocena w systemie przewidzianym dla danej rodziny wyrobów.
Powiązania z innymi regulacjami
CPR 2024/3110 nie działa w próżni. Tworzy spójny system z innymi unijnymi regulacjami klimatycznymi i środowiskowymi:
- Dyrektywa EPBD 2024/1275 — obowiązek obliczania i ujawniania GWP w cyklu życia nowych budynków o powierzchni użytkowej większej niż 1000 m² od 2028 r. i wszystkich nowych budynków od 2030 r.; dane z EPD wyrobów są jednym z dopuszczalnych źródeł danych,
- Rozporządzenie ESPR — wymóg Cyfrowego Paszportu Produktu, którego część środowiskowa zasilana jest danymi EPD,
- Taksonomia UE — kryteria działalności zrównoważonych odwołują się do danych z oceny cyklu życia,
- Dyrektywa ECGT 2024/825 — ograniczenie greenwashingu wymaga zweryfikowanych dowodów dla twierdzeń środowiskowych; EPD spełnia ten wymóg dowodowy.
Podsumowanie
CPR 2024/3110 zamyka dekadę nieformalnych oczekiwań rynku i przekształca charakterystykę środowiskową wyrobu w obowiązkowy element wprowadzania do obrotu. Wymóg nie wchodzi dla wszystkich wyrobów naraz — będzie obejmował kolejne kategorie etapami — ale kierunek jest nieodwołalny. Producenci, którzy już dziś mają zweryfikowane EPD zgodne z EN 15804+A2, są o krok przed konkurencją: mają przygotowane dane środowiskowe, które ułatwią spełnienie wymagań nowych specyfikacji dla ich grupy wyrobów, choć nie zastąpią obliczeń i walidacji wymaganych przez CPR. Jeśli planujesz EPD lub chcesz sprawdzić, kiedy wymóg CPR obejmie Twoją kategorię, skontaktuj się z EPD Polska — pomożemy zaplanować ścieżkę zgodności.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest CPR 2024/3110?
To nowe rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, które zastępuje rozporządzenie 305/2011. Wprowadza m.in. obowiązek deklarowania charakterystyki środowiskowej wyrobów w oparciu o ocenę cyklu życia.
Co CPR 2024/3110 zmienia dla producentów w zakresie EPD?
Charakterystyka środowiskowa, w tym wskaźnik GWP liczony metodą LCA, staje się elementem deklaracji właściwości użytkowych wyrobu. W praktyce producenci kolejnych grup wyrobów będą musieli obliczać te właściwości według zasad właściwej specyfikacji. Zweryfikowane EPD zgodne z EN 15804+A2 ułatwia przygotowanie danych, ale nie zastępuje deklaracji właściwości użytkowych i zgodności.
Od kiedy obowiązują wymagania środowiskowe nowego CPR?
Rozporządzenie weszło w życie, ale wymagania dotyczące poszczególnych grup wyrobów będą stosowane etapami, w miarę publikowania nowych zharmonizowanych specyfikacji technicznych zastępujących dotychczasowe normy zharmonizowane. Producenci powinni śledzić harmonogram dla swojej kategorii wyrobu.