ISO 14060 to projekt pierwszej międzynarodowej normy, która ma określić, kiedy organizację można uznać za dostosowaną do celu net zero. 17 czerwca 2026 r., tuż przed London Climate Action Week, ISO otworzyła konsultacje publiczne projektu ISO/DIS 14060 Net zero aligned organizations. Projekt trafił na 12 tygodni do krajowych jednostek normalizacyjnych w ponad 170 państwach, które miały wypracować stanowiska do początku września – głosowanie nad projektem zakończyło się 9 września 2026 r. Teraz uwagi są rozpatrywane, a publikacji normy można się spodziewać najwcześniej w 2027 r. To dobry moment, żeby zrozumieć, co ta norma zmieni w komunikowaniu celów klimatycznych.
Skąd wzięła się ISO 14060
Norma powstaje w komitecie ISO/TC 207/SC 7, zajmującym się zarządzaniem gazami cieplarnianymi. Rozwija ona wytyczne ISO dotyczące net zero – dokument IWA 42:2022 – i ma go zastąpić. Projekt był przygotowywany przez około dwa lata, z udziałem ekspertów z ponad 100 krajów.
Odpowiada na problem zgłaszany przez rynek od lat: cele net zero ogłasza wiele firm, ale brakowało jednego, uzgodnionego międzynarodowo i weryfikowalnego punktu odniesienia, według którego można ocenić wiarygodność planu transformacji. Projekt określa wymagania dla kilku rodzajów deklaracji organizacji – od zadeklarowanego dążenia do net zero, przez plan transformacji zgodny z net zero, po wykazanie postępów w jego realizacji.
Czym ISO 14060 różni się od ISO 14068-1 i SBTi
Trzy najczęściej mylone punkty odniesienia dotyczą różnych rzeczy:
Potrzebujesz deklaracji EPD dla swojego wyrobu?
Opracowujemy, weryfikujemy i rejestrujemy deklaracje środowiskowe EPD typu III zgodne z EN 15804 — potrzebne w przetargach, certyfikacji budynków i wymaganiach CPR. Przygotujemy wycenę dopasowaną do Twojego produktu, bez zobowiązań.
Zamów bezpłatną wycenę →| Punkt odniesienia | Charakter | Czego dotyczy |
|---|
| ISO 14068-1:2023 | norma międzynarodowa (opublikowana) | neutralność węglowa organizacji lub produktu; pierwszeństwo redukcji emisji przed kompensacją |
| ISO 14060 (projekt DIS) | norma międzynarodowa (w opracowaniu) | dostosowanie całej organizacji do net zero: cele, plan transformacji, działania i weryfikowalne postępy |
| SBTi | inicjatywa rynkowa | zatwierdzanie celów redukcji emisji zgodnych z wiedzą naukową o klimacie |
W skrócie: ISO 14068-1 mówi, kiedy wolno nazwać coś neutralnym węglowo, SBTi zatwierdza cele redukcyjne, a ISO 14060 ma opisać, jak wygląda wiarygodny plan przejścia całej organizacji do net zero – łącznie ze ścieżką redukcji emisji, bezpieczeństwem energetycznym i włączeniem planu transformacji w strategię biznesową.
Ważne zastrzeżenie: zgodnie z projektem norma dotyczy organizacji, a nie produktów, usług czy marek. Nie da się więc na jej podstawie oznaczyć wyrobu jako „net zero”. Do komunikowania parametrów wyrobu służą inne narzędzia – przede wszystkim EPD i ślad węglowy produktu. Szerzej o podejściu redukcyjnym piszemy w artykule net zero dla organizacji.
Dlaczego to ważne właśnie teraz
Prace nad ISO 14060 zbiegają się w czasie z zaostrzeniem przepisów o twierdzeniach środowiskowych. Dyrektywa (UE) 2024/825 zakazuje twierdzeń o neutralnym, ograniczonym lub pozytywnym wpływie produktu na klimat, jeżeli opierają się one na kompensacji emisji. Państwa członkowskie miały stosować nowe przepisy od 27 września 2026 r.; polska ustawa wdrażająca przewiduje jednak wejście w życie 27 września 2027 r. Piszemy o tym w artykule o zakazie haseł „neutralny klimatycznie”.
Kierunek obu regulacji jest ten sam: hasła ustępują miejsca weryfikowalnym danym i planom. Organizacja, która chce wiarygodnie komunikować cele klimatyczne, będzie potrzebowała dwóch rzeczy: policzonych i zweryfikowanych danych o emisjach oraz planu transformacji zgodnego z uznanym punktem odniesienia. Coraz częściej pytają o to także klienci i instytucje finansowe – w ramach raportowania zrównoważonego rozwoju i oceny ryzyka klimatycznego w łańcuchu dostaw.
Przykład: producent materiałów budowlanych
Uwaga: przykład jest ilustracyjny, a liczby przyjęto wyłącznie dla zobrazowania podejścia.
Producent płyt warstwowych ogłosił w 2023 r. cel „net zero do 2040 r.” i uzupełnia go zakupem kredytów węglowych. Jego emisje z zakresów 1 i 2 wynoszą 8 tys. t CO2e rocznie, a emisje z zakresu 3 – głównie stal i izolacja od dostawców – blisko 90 tys. t CO2e. W świetle projektu ISO 14060 sama deklaracja i kompensacja nie wystarczą. Firma musiałaby pokazać:
- pełną inwentaryzację emisji, obejmującą także zakres 3,
- cele pośrednie i ścieżkę redukcji, z której wynika, jak osiągnie cel,
- plan działań – np. zmianę źródła energii, współpracę z dostawcami stali o niższej emisyjności – wpisany w strategię i budżet,
- regularne, weryfikowalne raportowanie postępów.
Dane o emisjach z zakresu 3 w dużej mierze pochodzą z deklaracji EPD dostawców. Im więcej rzetelnych EPD w łańcuchu, tym łatwiej zbudować wiarygodny plan.
Co warto zrobić już dziś
- Policzyć emisje, zanim ogłosi się cele. Podstawą każdego planu net zero są dane: ślad węglowy organizacji zgodny z ISO 14064-1 oraz ślad węglowy produktu zgodny z ISO 14067. Bez nich plan transformacji jest deklaracją bez pokrycia.
- Oprzeć komunikację produktową na EPD. Zweryfikowana deklaracja EPD zgodna z EN 15804 pozostaje najbezpieczniejszym sposobem komunikowania parametrów środowiskowych wyrobu – to dane sprawdzone przez niezależnego weryfikatora, a nie hasło marketingowe.
- Stawiać na redukcję, a nie kompensację. Zarówno ISO 14068-1, jak i projekt ISO 14060 stawiają rzeczywiste ograniczenie emisji przed kompensacją. Strategia oparta głównie na kredytach węglowych nie obroni się ani w świetle nowych norm, ani przepisów o greenwashingu.
- Śledzić dalsze prace. Informacje o postępie prac nad normą i jej ewentualnym przyjęciu jako normy polskiej publikuje Polski Komitet Normalizacyjny. Ostateczna treść może się jeszcze zmienić, dlatego do czasu publikacji nie należy powoływać ISO 14060 w dokumentach ani deklarować z nią zgodności.
Najczęstsze pytania
Czy ISO 14060 już obowiązuje?
Nie. To projekt normy (DIS). Po rozpatrzeniu uwag z konsultacji może zostać opublikowany – według zapowiedzi BSI najwcześniej w 2027 r.
Czy na podstawie ISO 14060 mogę oznaczyć produkt jako „net zero”?
Nie. Projekt dotyczy organizacji, a nie produktów. Parametry wyrobu najlepiej komunikować za pomocą EPD lub śladu węglowego produktu.
Czy ISO 14060 zastąpi SBTi?
Nie wprost. SBTi to inicjatywa rynkowa zatwierdzająca cele, a ISO 14060 ma być normą określającą wymagania wobec całego planu transformacji. Oba podejścia mogą się uzupełniać.
Zacznij od danych
Jeżeli chcesz przygotować dane emisyjne, od których zaczyna się każda wiarygodna strategia klimatyczna – od śladu węglowego produktu po EPD – napisz na epd@epd.org.pl lub zadzwoń: +48 730 668 341. Zakres prac możesz też ustalić za pomocą formularza wyceny.
Źródła